مراحل تحول و تكامل خط:

مراحل تحول و تكامل خط:

خط اشيايي > خط تصويري > خط هيروگليف > خط نموداري > خط هجايي > خط الفبايي

نمونه خط اشيايي:

خط گره دار (در دولت اينكاها) اين خط حاوي محاسبات مالي بود و به وسيله گره زدن طناب به وسيله مأموران به كار برده مي شد و كار ضبط ذخيره، فرمانها، مكاتبات، غذا و پيام را انجام مي داد.

خط تصويري:

ترسيم نشانه ها و خطوط بر خاك، سنگ، لوح گلي، لوح چوبي و ...، نخستين تصاوير حدود 22000 سال پيش در غارهاي لاسكو رسم شده است و تا 17000 سال بعد خط و نوشتار وجود نداشت.

خط هيروگليف: (اشارات نقوش مقدس)

توسط مصريان 3000 سال پيش از ميلاد به وجود آمد. خط هيروگليف از تصويرنگاري مشتق شده يود و نزديك به 500 علامت تصويري داشت و به دو صورت عمودي و افقي(از راست به چپ) نوشته مي شد. اين خط كم كم در بين مصريان تكامل يافت و خطهاي هيراتي يا كاهني (كتابت مصري)، دموتي (مردمي) و هيتي از آن به وجود آمد.

خط نموداري: (ايدئوگرام يا مفهوم نگاري)

به جاي كشيدن شكل شيء مورد نظر، بخشي از آن را به صورت رمز يا اختصار مي كشيدند. اين علامتها زياد بودند و گاه بيش از هزار بودند. خط قديم مصر، خط ميخي سومري ها و بسياري از لغات بابلي ها و آشوري ها از اين نوع خط هستند.

خط هجايي: (تقطيعي يا خط آهنگي يا صوتي)

هر حرف يا شكل نمودار هجاها يا اصوات است. خط عيلامي و بابلي قديم نمونه اين خط هستند. خط چيني امروز مخلوطي از خط نموداري و هجايي است.

خط الفبايي:

الفبا 1300 سال پيش از ميلاد در فينيقيه به وجود آمد. آرامي ها آن را از فينيقي ها گرفته و تغييراتي در آن دادند. از ديگر خطوط الفبايي قديم: خط ميخي پارسي در دوران هخامنشي، خط سامي، خط فينيقي، خط ميخي، خط چيني، خط يوناني، خط آرامي، خط سنسكريت، خط پهلوي، خط اوستايي و ... است.

برگرفته از كتاب خط و كتابت علي اصغر مقتدايي

ادامه نوشته

تماشا

درخلوت شبهای من تنها بیا تنها برو

درویش عبدالمجید طالقانی(ره)

 

درویش عبدالمجید طالقانی(ره)

 

شنیدستم که مجنون دل افکار

که شد از مرگ لیلایش خبردار

سرا پا چاک زد تا ز مردمان

به سوی تربت لیلا شتابان

بدید آن جا یکی کودک ستاره

دو دست خود ز غم بر هم نهاده

سراغ تربت لیلا از او جست

پس آن کودک بخندید و به او گفت:

تو را گر عشق لیلا به سر بودی

ز من کی این تمنا می نمودی

برو اندر بیابان جست و جو کن

ز هر خاکی کفی بردار و بو کن

ز هر خاکی که بوی عشق بر خاست

یقین دان تربت لیلا همان جاست.        

مجنون جگر خون

                                                                                                شنیدستم که

مجنون جگر خون

                                     چو زد زین دار فانی خیمه بیرون  

 

  دم آخر کشید از سینه فریاد

                                   زمین بوسید و لیلی گفت و جان داد

 

  هواداران زمژگان خون فشاندند

                                         کفن کردند و در خاکش نهادند

 

  شب قبر از برای پرسش دین

                                            ملائک آمدند او را به بالین

 

  بکف هر یک عمود آتشینی

                                  که ربت کیست دینت چه دینی است

 

  دلی جویای لیلی از چپ و راست

                                    چو بانگ قم به اذن الله برخاست

 

  چو پرسیدند مَن رَبُک ز آغاز

                                           بجز لیلی نیامد از وی آواز

 

   بگفتا کیست ربت گفت لیلی

                                         که جانم در ره جانش طفیلی

 

  بگفتندش به دینت بود میلی

                                           بگفتا آری آری عشق لیلی

 

       بگفتندش بگو از قبله خویش

                                      بگفت ابروی آن یار وفا کیش

 

    بگفتند از کتاب خود بگو باز

                                               بگفتا نامه آن یار طناز

 

  بگفتندش رسولت کیست ناچار

                                  بگفت آن کس که پیغام آرد از یار

 

   بگفتند از امام خویش می گوی

                            بگفت آن کس که روی آرد بدان کوی

 

  بگفتند از طریق اعتقادات

                                   بگو از عدل و توحید و معادات

 

      بگفتا هست در توحید این راز

                                  که لیلی را به خوبی نیست انباز

 

  بود عدل آنکه دارم جرم بسیار

                                  از آن هستم به هجرانش گرفتار

 

  بخنده آمدند آن دو فرشته

                                       عمود آتشین در کف گرفته

 

    ندا آمد که دست از وی بدارید

                                   به لیلی در بهشتش وا گذارید

 

  که او را نشئه ای از جانب ماست

                             که من خود لیلی و او عاشق ماست

 

  شنیدم گفت مجنون دل افکار

                                    ملائک را سپس فرمود آن یار

 

    تو پنداری که من لیلی پرستم

                                      من آن لیلای لیلی می پرستم

 

  کسی را کو به جان عشق آتش افروخت

                                   وفاداری ز مجنون باید آموخت

                                                                

نسبت های طلایی

معماري پايدار(ایرانی)

نسبت های طلایی

پاره خطی را در نظر بگیرید و فرض کنید که آنرا بگونه ای تقسیم کنید که نسبت بزرگ به کوچک معادل نسبت کل پاره خط به قسمت بزرگ باشد. به شکل توجه کنید. اگر این معادله ساده یعنی a²=a*b+b² را حل کنیم (کافی است بجای b عدد یک قرار دهیم بعد a را بدست آوریم) به نسبتی معادل تقریبا" 1.61803399 یا 1.618 خواهیم رسید.

شاید باور نکنید اما بسیاری از طراحان و معماران بزرگ برای طراحی محصولات خود امروز از این نسبت طلایی استفاده می کنند. چرا که بنظر میرسد ذهن انسان با این نسبت انس دارد و راحت تر آنرا می پذیرد. این نسبت نه تنها توسط معماران و مهندسان برای طراحی استفاده می شود بلکه در طبیعت نیز کاربردهای بسیاری دارد که به تدریج راجع به آن صحبت خواهیم کرد.

یک بنای یونان باستان که نسبت طلایی در ساختار آن مشاهده می شود.

اهرام مصر یکی از قدیمی ترین ساخته های بشری است که در آن هندسه و ریاضیات بکار رفته شده است. مجموعه اهرام Giza در مصر که قدمت آنها به بیش از 2500 سال پیش از میلاد می رسد یکی از شاهکارهای بشری است که در آن نسبت طلایی بکار رفته است. به این شکل نگاه کنید که در آن بزرگترین هرم از مجموعه اهرام Giza خیلی ساده کشیده شده است.

مثلث قائم الزاویه ای که با نسبت های این هرم شکل گرفته شده باشد به مثلث قائم مصری یا Egyptian Triangle معروف هست و جالب اینجاست که بدانید نسبت وتر به ضلع هم کف هرم معادل با نسبت طلایی یعنی دقیقا" 1.61804 می باشد. این نسبت با عدد طلایی تنها در رقم پنجم اعشار اختلاف دارد یعنی چیزی حدود یک صد هزارم. باز توجه شما را به این نکته جلب می کنیم که اگر معادله فیثاغورث را برای این مثلث قائم الزاویه بنویسم به معادله ای مانند phi²=phi+b² خواهیم رسید که حاصل جواب آن همان عدد معروف طلایی خواهد بود. (معمولا" عدد طلایی را با phi نمایش می دهند)

طول وتر برای هرم واقعی حدود 356 متر و طول ضلع مربع قاعده حدودا" معادل 440 متر می باشد بنابر این نسبت 356 بر 220 (معادل نیم ضلع مربع) برابر با عدد 1.618 خواهد شد.

کپلر (Johannes Kepler 1571-1630) منجم معروف نیز علاقه بسیاری به نسبت طلایی داشت بگونه ای که در یکی از کتابهای خود اینگونه نوشت : "هندسه دارای دو گنج بسیار با اهمیت می باشد که یکی از آنها قضیه فيثاغورث و دومی رابطه تقسیم یک پاره خط با نسبت طلايي می باشد. اولین گنج را می توان به طلا و دومی را به جواهر تشبیه کرد".

تحقیقاتی که کپلر راجع به مثلثی که اضلاع آن به نسبت اضلاع مثلث مصری باشد به حدی بود که امروزه این مثلث به مثلث کپلر نیز معروف می باشد. کپلر پی به روابط بسیار زیبایی میان اجرام آسمانی و این نسبت طلایی پیدا کرد. برای اطلاع بیشتر از نحوه محاسبه نسبت طلایی به این سایت سری بزنید.

---

آشنایی با سری فیبوناچی

 

باورکردنی نیست اما در سال 1202 لئونارد فیبوناچی (Leonardo Fibonacci) توانست به یک سری از اعداد دست پیدا کند که بعدها بعنوان پایه برای بسیاری از رابطه های فیزیک و ریاضی استفاده شد، کافی است از عدد صفر و یک شروع کنید. آنها را کنار هم بگذارید و عدد بعدی را از جمع کردن دو عدد قبل بدست آورید، بسادگی به این رشته از اعداد خواهید رسید :

0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89,144, ...

البته برخی از ریاضی دانان عدد صفر را جزو رشته فیبوناچی نمی دانند و یا حداقل آنرا جمله صفرم سری می دانند. نکته ای که تعجب برانگیز است آنکه اگر از عدد سوم نسبت اعداد این سری را به عدد قبلی حساب کنیم خواهیم داشت :

1/1, 2/1, 3/2, 5/3, 8/5, 13/8, 21/13, 34/21, 55/34, 89/55, 144/89, ...

و یا :

1, 2, 1.5, 1,666, 1.6, 1,625, 1.6153, 1.6190, 1.6176, 1.6181, 1.6179و ...

بله بنظر می رسد که این رشته به سمت همان عدد طلایی معروف میل میکند. بگونه ای که اگر نرخ عدد چهلم این رشته را به عدد قبلی حساب کنیم به عدد 1.618033988749895 می رسیم که با تقریب 14 رقم اعشار نسبت طلایی را نشان می دهد.

بعدها محاسبات و استدلال های ریاضی نشان داد که این سری همگرا به سمت نسبت طلایی می باشد و جمله عمومی آنرا با بتقریب می توان اینگونه نمایش داد :

f_n =  Phi ⁿ / 5^½

که در آن Phi عدد طلایی میباشد. البته فرمول های دقیق دیگری وجود دارند که اعداد سری و یا اعداد بعدی (Successor) این سری را نمایش می دهند که دراین مطلب به آن نخواهیم پرداخت.

معمای زاد و ولد خرگوش!

در واقع فیبوناچی در سال 1202 به مسئله عجیبی علاقمند شد. او می خواست بداند اگر یک جفت خرگوش نر و ماده داشته باشد و رفتاری برای زاد و ولد آنها تعریف کند در نهایت نتیجه چگونه خواهد شد. فرضیات اینگونه بود :

- شما یک جفت خرگوش نر و ماده دارید که همین الآن بدنیا آمده اند.
- خرگوشها پس از یک ماه بالغ می شوند.
- دوران بارداری خرگوشها یک ماه است.
- هنگامی که خرگوش ماده به سن بلوغ می رسد حتما" باردار می شود.
- در هر بار بارداری خرگوش ماده یک خرگوش نر و یک ماده بدنیا می آورد.
- خرگوش ها هرگز نمی میرند.

حال سئوال اینجاست که پس از گذشت یکسال چه تعداد خرگوش نر و چه تعداد خرگوش ماده خواهیم داشت؟ (پاسخ را شما بدهید)

مارپیچ فیبوناچی

به شکل زیر نگاه کنید و ببینید که به چه زیبایی از کنار هم قرار دادن تعدادی مربع می توان رشته فیبو ناچی را بصورت هندسی نمایش داد. حال اگر در هر یک از این مربع ها از نقاط قرمز ربع دایره هایی رسم کنیم در نهایب به نوعی از مارپیچ حلزونی شکل می رسیم که به مارپیچ فیبوناچی (Fibonacci Spiral) معروف می باشد. بدیهی است که نرخ رشد و باز شدن این مارپیچ متناسب با نرخ بزرگ شدن اعداد در سری فیبوناچی می باشد.

            

سری فیبوناچی چه در ریاضیات چه در فیزک و علوم طبیعی کاربردهای بسیار دیگری دارد، ارتباط زیبای فاصله های خوش صدا در موسیقی، چگونگی تولد یک کهکشان و ... که کاربرد این سری جادویی را بیش از پیش نشان می دهد. 

---

طریقه رسم نسبت طلایی با گونیا و پرگار 

پاره خط AB را در نظر بگیرید. مساله ما یافتن نقطه E بر روی این پاره خط می باشد به طوری که نسبت AE به EB یک نسبت طلایی باشد.  

مرحله ۱ :  از نقطه B خط BC را عمود بر آن طوری رسم کنید که اندازه BC نصف اندازه AB باشد. ( به کمک پرگار می توانید این کار را انجام بدهید.) 

مرحله ۲ : نقطه A را به نقطه C وصل کنید.

مرحله ۳ : از نقطه C دایره ای به شعاع BC رسم کنید. این دایره خط AC را در نقطه D قطع می کند.

مرحله ۴ : از نقطه A یک دایره به شعاع AD رسم کنید. این دایره خط AB را در نقطه E قطع می کند به قوری که نسبت AE به EB همان نسبت طلایی است.

طریقه رسم مستطیل طلایی با گونیا و پرگار

مستطیل CBGD را در نظر بگیرید. مساله ما یافتن مستطیلی است که نسبت اضلاع آن یک نسبت طلایی باشد.

مرحله ۱ : نقطه A را در وسط DG پیدا کنید.

مرحله ۲ : از نقطه A یک دایره به شعاع AB رسم کنید.

مرحله ۳ : خط DG را ادامه داده تا دایره به مرکز A را در نقطه E قطع کند. نسبت DE به DC همان نسبت طلایی است و مستطیل CFED یک مستطیل طلایی می باشد.

 

---

نسبت طلایی در خوشنویسی

استاد میرعماد با پالایش خطوط پیشینیان و زدودن اضافات و ناخالصی‌ها از پیکره نستعلیق و نزدیک کردن شگرف نسبت‌های اجزای حروف و کلمات، به اعلا درجه زیبایی یعنی نسبت طلایی رسید و قدمی اساسی در اعتلای هنر نستعلیق برداشت. با بررسی اکثریت قاطع حروف و کلمات میرعماد متوجه می‌‌شویم که این نسبت به عنوان یک الگو در تار و پود حروف و واژه‌ها وجود دارد و زاویه ۴۴۸/۶۳ درجه که مبنای ترسیم مستطیل طلایی است، در شروع قلم گذاری و ادامه رانش قلم، حضوری تعیین کننده دارد. این مهم قطعاً در سایه شعور و حس زیبایی‌شناسی وی حاصل آمده، نه آگاهی از فرمول تقسیم طلایی از دیدگاه هندسی و علوم ریاضی. میرعماد این نسبت‌ها را نه تنها در اجزای حروف بلکه در فاصله دو سطر و مجموعه دو سطر چلیپاها و کادرهای کتابت و قطعات رعایت می‌‌کرده است.

---

نسبت طلایی در طبیعت

به اشکال شبیه چشم روی بدن پروانه که علامت گذاری شده است،توجه کنید.نسبت فواصل طولی و عرضی این علائم یک نسبت طلائی است.

پوسته مارپیچی یک حلزون نمونه ای ساده ودرعین حال زیبا، از نسبت طلائی است.

نسبت طلایی در ساقه گیاهان

---

نسبت طلایی در عکاسی

ترکیب بندی تصویر، در کتابها و مجلات تخصصی عکاسی، اغلب به شکل یک نسخه تجویزی ارائه میشود. انگار که پیروی از تعدادی قاعده میتواند نتیجه قانع کننده ای را تضمین کند. شاید بهتر باشد این قواعد را تنها به عنوان چکیده ایده هایی در نظر گرفت که عکاسان (و البته نقاشان و سایر هنرمندان قرنها پیش از اختراع دوربین) آنها را برای خلق یک تصویر تاثیر گذار، مفید یافته اند.
هر ترکیب بندی عکسی را میتوان کارآمد دانست به شرط این که عناصر صحنه به طور موثر با بینندگان مورد نظر آن عکس، ارتباط برقرار کند. در اغلب موارد، نکته اساسی در شناسایی عناصر کلیدی صحنه نهفته است تا با تنظیم محل دوربین و میزان نور دهی، آنها را از دل سایر اطلاعات تصویری متفرقه، بیرون بکشید. همین اشیاء مزاحم، بسیاری از عکسها را خراب میکنند. اگر عکاسی را تازه شروع کرده اید، بهتر است به جای تمرکز زیاد روی جزییات خیلی خاص، تنها روی ساختار کلی صحنه تمرکز کنید. چرا که تاثیر آنها در مقابل ترکیب بندی عمومی عکس، بسیار سطحی است. 

در این مقاله به معرفی سه روش کاربردی در امر ترکیب بندی تصویر پرداخته خواهد شد. در آغاز به معرفی کلی تکنیکی میپردازیم که قرنهاست شناخته شده است یعنی قانون تعادل (یا قانون طلایی - Golden Mean). این قانون در واقع یک فرمول هندسی است که توسط یونانی های باستان ابدا شده.استدلال بر این است که ترکیب بندی ای که بر اساس این تئوری تشکیل شده باشد، تاثیرگذار و قوی مینماید. ایده اصلی که در پس این تئوری است در واقع استفاده از خطوط هندسی است که به سادگی توسط چشم بیننده دنبال شوند. طی قرون متمادی، قانون تعادل (یا قانون طلایی - Golden Mean) راهبردی مهم و ابزاری کارآمد برای هنرمندان و نقاشان به حساب می آمد. امروزه با توجه به ارزش این ابزار، آشنایی با آن به عکاسان نیز توصیه میشود.
 قانون یک سوم  (خطوط و نقاط طلایی):

قانون یک سوم در واقع مختصر شده مفهوم طلایی است. فلسفه اصلی که در پشت این مفهوم قرار دارد از یک ترکیب و کادر بندی متقارن و مستقر در مرکز کادر که معمولا کسل کننده است جلوگیری می کند. 4 خط تقسیم کننده کادر، خطوط طلایی و محل برخورد این خطوط، نقاط طلایی نامیده میشوند. (شکل های شماره یک و دو)

از بین بردن تقارن با استفاده از قانون یک سوم به دو شکل می تواند صورت بگیرد. در یک روش می توان تصویر را به دو بخش مجزا تقسیم کرد به نحوی که یک قسمت یک سوم و قسمت دیگری دو سوم تصویر را شامل شود (شکل شماره یک).

شکل شماره یک

در روشی دیگر، تمرکز مستقیما بر روی نقاط طلایی است. فرض کنید که منظره ای بسیار زیبا و بدیع پیش رو دارید اما این منظره فاقد یک نمای هندسی و به اصطلاح Geometric خوب و جذاب است. به عبارت دیگر در عین اینکه منظره بسیار خاص و زیبا است اما اگر به صورت تصویر در بیاید تا حدودی کسل کننده خواهد شد.
راه حل چیست؟ سعی کنید در این منظره یکنواخت یک نقطه عطف و تمایز پیدا کنید، نقطه ای که بتواند یکنواختی و یکدستی نما را از بین ببرد. سپس این سوژه را روی یکی از نقاط طلایی قرار دهید. این نقطه اولین نگاه بیننده را جذب کرده و مخاطب را به دیدن باقی تصویر دعوت میکند. (شکل شماره دو)

شکل شماره دو

برای تعیین برخی از اندازه ها به نسبتهای شکیل و زیبا، معروفترین فرمول، شیوه ای است که یونانیان باستان ابداع کرده اند و به " نسبت طلایی" معروف است . نسبت طلایی در اصل، فرمولی ریاضی و دارای زیبایی بصری است. در این روش : ابتدا مربع را با خطی عمود بر دو ضلع مربع به دو مستطیل مساوی تقسیم می کنند، سپس محل تقاطع آن خط با یکی از اضلاع مربع ( نقطه X) را مرکز دایره ای به شعاع قطر مستطیل قرار می دهند ( فاصله X تا Y) و با ترسیم این دایره و تعیین محل تقاطع آن با امتداد ضلع مربع ( نقطه Z) طول مستطیلی معروف به "مستطیل طلایی" به دست می آید که عرض آن برابر ضلع مربع و است و نسبت این طول و عرض ثابت و دارای زیبایی خاصی است (نسبت اندازه پاره خط C به A با نسبت اندازه A به B یکی است) یونانیان در ساخت بسیاری از اشیا و ابینه و معابد و کوره ها و ... آن را به کار می بستند.

قانون یک سوم کادر نیز در واقع همان مفهوم طلایی است. 4 خط تقسیم کننده یک کادر، خطوط طلایی و محل برخورد این خطوط، نقاط طلایی نامیده میشوند.

مارپیچ طلایی

یکی از ابزارهای ترکیب بندی عکس برای هدایت چشم بیننده به نقطه مورد نظر عکاس، مارپیچ طلایی است. استفاده از این تکنیک در سوژه هایی که با نقاط طلایی سازگار نبوده اند قابل استفاده است. نحوه رسم مارپیچ طلایی نیز به این صورت است.

---

نسبت طلایی در بدن انسان

 

دانشمندان گذشته نیز از نسبت طلایی استفاده های زیادی کرده اند. به عنوان مثال لئوناردو داوینچی در ترسیم نقاشی معروف خود از بدن انسان از نسبت طلایی بهره گرفته است.

در بدن انسان مثالهای بسیار فراوانی از این نسبت طلایی وجود دارد. در شکل زیر نسبت M/m یک نسبت طلایی است که در جای جای بدن انسان می توان آنرا دید. به عنوان مثال نقاطی از بدن که دارای نسبت طلایی هستند:

نسبت قد انسان به فاصله ناف تا پاشنه پا

نسبت فاصله نوک انگشتان تا آرنج به فاصله مچ تا آرنج

نسبت فاصله شانه تا بالای سر به اندازه سر

نسبت فاصله ناف تا بالای سر به فاصله شانه تا بالای سر

نسبت فاصله ناف تا زانو به فاصله زانو تا پاشنه پا

اینها تنها چند مثال از وجود نسبت طلایی در بدن انسان بود که بدن انسان را در حد کمال زیبایی خود نشان می دهد.

 

در تصاویر زیر نسبت خط سفید به آبی، آبی به زرد، زرد به سبز و سبز به بنفش یک نسبت طلایی است!!

Golden Ratio

The number is called the golden ratio. It is also known as the golden mean, the golden section and divine proportion or ratio (this name appears for the first time in the 1500’s and was used till the 19th century. Martin Ohm (1792–1872), a younger brother of physicist Georg Ohm, is believed to be the first to use the term golden ratio ).

To compute the golden ration with higher precision go to .

Thus the Golden ratio is an algebraic number of order 2. Its minimal polynomial is (see below). The second root of this polynomial is  =0.618 033 988....

The ancient Greeks  believed that the proportion is the most pleasing, and therefore all of their sculpture ¹, architecture elements, etc. made use of this proportion. A rectangle whose sides had this proportion was called the Golden Rectangle.

Plato in his Timaeus, considered the golden section to be the most binding of all mathematical relationships and the key to the physics of the cosmos.

In Definition 3 of Book VI of Euclid’s Elements we can read: A straight line is said to have been cut in extreme and mean ratio when, as the whole line is to the greater segment, so is the greater to the less.

In an equation we have

(1)

If we set the length to be and to represent the length of , then

(2)

Euclid in Proposition 30 of Book VI of his Elements referred to dividing a line at the point 0.6180399...  as dividing a line in the extreme and mean ratio. A construction how to cut a line segment in this manner appears earlier in Proposition 11 of Book II in an equivalent form stated in terms of rectangles: To cut a given straight line so that the rectangle contained by the whole and one of the segments equals the square on the remaining segment. The construction is then used in Book IV in order to construct regular pentagons and 15-sided polygons (Propositions 10 through 12 and 16). Another substantial part of Elements related to pentagon is in Book XIII. The important information for determination of the diagonal of pentagon is contained in Proposition 8 of Book XIII: If in an equilateral and equiangular pentagon straight lines subtend two angles are taken in order, then they cut one another in extreme and mean ratio, and their greater segments equal the side of the pentagon.

The blue triangle left has its sides in the golden ratio with its base, and the red triangle in the middle has its base in the golden ratio with one of the sides. The last fact can used to construct a regular pentagon

To divide a given line segment into extreme and mean ratio follow the following procedure:

• bisect , the midpoint of is
• erect a perpendicular at
• let be the intersection of the circle and the perpendicular and the circle with center at and radius
• let be the intersection of the line and the circle with center at and radius
• the intersection be the intersection of the circle with center at and radius with
• is divided internally into extreme and mean ratio at

The numerical value of the golden ratio to decimal places can be obtained by command:

If

then , that is

Along similar lines we can prove the continued fraction expansion

Ramanujan gave the following continued fraction expansion involving the golden ratio

GOLDEN RATIO IN GEOMETRY AND MATHEMATICS

Fibonacci introduced to us, the Fibonacci-Numbers:

1,2,3,5,8,13,21,34,55,89,144,233,377,....

Every number of this alignement equals to 0,168 if you divide it with the one before it, and 1,618 when you divide it with the number after it.

These are the relationships between the larger and smaller numbers in the golden ratio.

Below you can find an example of the Fibonacci-Numbers

[Kaphammel, 2000]

The Golden Ratio can also be found in different kinds of shapes. This goes on from the usual rechangle, through different kinds of triangles and to the very complicated shapes like the pentacle.

A rectanle is a Golden rectangle when the sides are in the 1:0,618 proportion. Below is an example of this kind of shape.

[Wikipedia, Golden rectangle, 2005]

Another shape where the golden ratio can be found is the Pentagramm. This image below, illustrates the hidden golden ratio in this very special shape.

Sacred Geometry

Sacred geometry involves sacred universal patterns used in the design of everything in our reality, most often seen in sacred architecture and sacred art. The basic belief is that geometry and mathematical ratios, harmonics and proportion are also found in music, light, cosmology. This value system is seen as widespread even in prehistory, a cultural universal of the human condition. It is considered foundational to building sacred structures such as temples, mosques, megaliths, monuments and churches; sacred spaces such as altars, temenoi and tabernacles; meeting places such as sacred groves, village greens and holy wells and the creation of religious art, iconography and using "divine" proportions. Alternatively, sacred geometry based arts may be ephemeral, such as visualization, sandpainting and medicine wheels.

Sacred geometry may be understood as a worldview of pattern recognition, a complex system of religious symbols and structures involving space, time and form. According to this view the basic patterns of existence are perceived as sacred. By connecting with these, a believer contemplates the Great Mysteries, and the Great Design. By studying the nature of these patterns, forms and relationships and their connections, insight may be gained into the mysteries ? the laws and lore of the Universe.

Music

Even though Hans Jenny did pioneer cymatics in modern times, the study of geometric relationships to wave interaction (sound) obviously has much older roots (Pythagoras). A work that shows ancient peoples understanding of sacred geometry can be found in Scotland. In the Rosslyn Chapel, Thomas J. Mitchell, and his son, my friend Stuart Mitchell, have has found what he calls "frozen music". Apparently, there are 213 cubes with different symbols that are believed to have musical significance. After 27 years of study and research, Mitchell has found the correct pitches and tonality that matches each symbol on each cube, revealing harmonic and melodic progressions. He has fully discovered the "frozen music", which he has named the Rosslyn Motet, and is set to have it performed in the chapel on May 18, 2007, and June 1, 2007.

Cosmology

At least as late as Johannes Kepler (1571-1630), a belief in the geometric underpinnings of the cosmos persisted among scientists. Kepler explored the ratios of the planetary orbits, at first in two dimensions (having spotted that the ratio of the orbits of Jupiter and Saturn approximate to the in-circle and out-circle of an equilateral triangle). When this did not give him a neat enough outcome, he tried using the Platonic solids. In fact, planetary orbits can be related using two-dimensional geometric figures, but the figures do not occur in a particularly neat order. Even in his own lifetime (with less accurate data than we now possess) Kepler could see that the fit of the Platonic solids was imperfect. However, other geometric configurations are possible.

Natural Forms

Many forms observed in nature can be related to geometry (for sound reasons of resource optimization). For example, the chambered nautilus grows at a constant rate and so its shell forms a logarithmic spiral to accommodate that growth without changing shape. Also, honeybees construct hexagonal cells to hold their honey. These and other correspondences are seen by believers in sacred geometry to be further proof of the cosmic significance of geometric forms. But some scientists see such phenomena as the logical outcome of natural principles.

Art and Architecture

The golden ratio, geometric ratios, and geometric figures were often employed in the design of Egyptian, ancient Indian, Greek and Roman architecture. Medieval European cathedrals also incorporated symbolic geometry. Indian and Himalayan spiritual communities often constructed temples and fortifications on design plans of mandala and yantra. For examples of sacred geometry in art and architecture refer:

• Labyrinth (an Eulerian path, as distinct from a maze)
• Mandala
• Parthenon
• Taijitu (Yin-Yang)
• Tree of Life
• Rose Window
• Celtic art such as the Book of Kells
• Yantra
• Swastika
• Dharmacakra

Contemporary Usage

A contemporary usage of the term sacred geometry describes New Age and occult assertions of a mathematical order to the intrinsic nature of the universe. Scientists see the same geometric and mathematical patterns as arising directly from natural principles. Some of the most prevalent traditional geometric forms ascribed to sacred geometry include the sine wave, the sphere, the vesica piscis, the 5 platonic solids, the torus (donut), the tesseract (4-dimensional cube), and the merkaba (2 oppositely oriented and interpenetrating tetrahedrons), and the the golden spiral. Some believers in sacred geometry also see significance in crop circles and in ancient architecture, such as the Great Pyramid of Giza and Stonehenge.

Golden Spiral

Blocks - Grids

The golden ratio, also known as the god ratio, golden proportion, golden mean, golden section, golden number, divine proportion or sectio divina, is an irrational number, approximately 1.618 033 988 749 894 848, that possesses many interesting properties. Shapes proportioned according to the golden ratio have long been considered aesthetically pleasing in Western cultures, and the golden ratio is still used frequently in art and design, suggesting a natural balance between symmetry and asymmetry. The ancient Pythagoreans, who defined numbers as expressions of ratios (and not as units as is common today), believed that reality is numerical and that the golden ratio expressed an underlying truth about existence.

References:

• Beginnings: Geomancy, Builders' Rites and Electional Astrology in the European Tradition by Nigel Pennick
• Sacred Geometry: Symbolism and Purpose in Religious Structures by Nigel Pennick
• The Ancient Science of Geomancy: Living in Harmony with the Earth by Nigel Pennick
• George Bain.Celtic Art: The Methods of Construction. Dover, 1973.
• Robert Lawlor. Sacred Geometry: Philosophy and Practice (Art and Imagination). Thames & Hudson, 1989 (1st edition 1979, 1980, or 1982).
• John Michell. City of Revelation. Abacus, 1972.
• Michael S. Schneider. A Beginner's Guide to Constructing the Universe: Mathematical Archetypes of Nature, Art, and Science. Harper Paperbacks, 1995.
• Lucy R Lippard: Overlay: Contemporary Art and the Art of Prehistory. Pantheon Books New York 1983
• Sacred Geometry at the Open Directory Project

---

Art - Architecture - Great Pyramid

M.C. Escher Gallery
Charles Gilchrist: Sacred Geometry and the Architecture of the Universe
Sacred Geometry of Crop Circles
The Prehistoric Alignment of World Wonders
Sacred Geometry and Carved Stones

Sacred Geometry - Library of Halexandria
Great Pyramid, Golden Ratio, Royal Cubit
Geometry of the Great Pyramid

---

Sacred Geometry

by Ellie Crystal

Our reality is a geometric consciousness hologram. It is a virtual experiment in linear time to experience, journal, film, and record emotions. The term "sacred geometry" is often used by archaeologists, anthropologists, geometricians, and metaphysicians to encompass the religious, philosophical, and spiritual beliefs that have sprung up around this geometry in various cultures during the course of the human biogenetic experiment.

12 Spiraling Cones Around 1 - Creation

Sacred Geometry is abbreviated SG referencing Stargate, the Wheel of Time or Karma through which we experience and evolve. We are soul sparks of light having a physical experience, our consciousness spiral down through the patterns of the golden ratio the (slinky effect) about to reverse the spiral (spin) and return to source consciousness. The program is evolving back to its natural state of consciousness.

To understand reality is to focus on the patterns that have always repeated in time, as if on a higher octave with each programmed experience for the souls. We live in the Age of Technology, paralleling spiritual awakening, reverse Fibonacci Numbers back to zero point.

---

Related Files

Flower of Life

Tube Torus

Zero Point

The Court Jester and the Fleur de Lis (Flower of Life)

Qabbalah - Flower of Life - Star of David
Above and Below

Conical Hats

Twin Flames Balance
Reunion of both aspects of your soul at Zero Point

Eclipse of Time and Consciousness

All Seeing Eye
Isis, Iris, Pupil, Rods and Cones, Masonic Symbolism

Hermes Trismegistus
The Emerald Tablets of Thoth (thought, consciousness)
As is Above, So is Below

Gordian Knot

Metatron's Cube

Merkabah
Counter rotating fields - Rotation and Spin
Movement of consciousness between realities

Center, Heart Chakra

Hour Glass Effect - Time - Hours - Horus Rebirth

Archetypes

Reptilian Influences (DNA)

The Garden of Eden

Sumerian Gods Allegedly Create a Biogenetic Experiment

Dilmun, Iraq

11:11 Vertical Pupils - Balance

Kundalini

Caduceus Rod of Hermes, DNA

Alchemy of Consciousness in Time

Lyra of Hermes

Using the Rod to Slay the Dragon

Omega Project, Ending the Human DNA Experiment, Leo, Lion

Ouroboros, 2012

Reptilians

The Great Serpent Mound Creation

Coiling Snake, Dragons

Uraeus, Egyptian Connections Alpha, Omega

Quetzalcoatl Feather Serpent God, 2012, Mayan Calendar

Dogon Nommo

Reptilian Part of the Brain

Gods with Water Buckets

Amphibious Gods

The Golden Ratio

Throughout history, the ratio for length to width of rectangles of 1.61803 39887 49894 84820 has been considered the most pleasing to the eye. This ratio was named the golden ratio by the Greeks. In the world of mathematics, the numeric value is called "phi", named for the Greek sculptor Phidias. The space between the collumns form golden rectangles. There are golden rectangles throughout this structure which is found in Athens, Greece.

 

He sculpted many things including the bands of sculpture that run above the columns of the Parthenon. You can take a slide show visit to the Parthenon which is pictured above.

Phidias widely used the golden ratio in his works of sculpture. The exterior dimensions of the Parthenon in Athens, built in about 440BC, form a perfect golden rectangle. How many examples of golden rectangles can you find in the below floorplan of the Parthenon? You may want to print the diagram and measure the distances using a ruler.

 

Following are more examples of art and architecture which have employed the golden rectangle. This first example of the Great Pyramid of Giza is believed to be 4,600 years old, which was long before the Greeks. Its dimensions are also based on the Golden Ratio. The website about the pyramid gives very extensive details on this.

 

Many artists who lived after Phidias have used this proportion. Leonardo Da Vinci called it the "divine proportion" and featured it in many of his paintings. To the left is the famous "Mona Lisa". Try drawing a rectangle around her face. Are the measurements in a golden proportion? You can further explore this by subdividing the rectangle formed by using her eyes as a horizontal divider. He did an entire exploration of the human body and the ratios of the lengths of various body parts.

 

Golden Section Plate 1, 1993
by Fletcher Cox
birds-eye maple, spalted
red oak, bubinga, wenge, and maple veneer; lathe-turned
31 x 4 cm
Lent by the White House
gift of the artist
Photograph by John Bigelow Taylor

 

Above is an example of a modern day artist who is interested in the golden ratio. He titled his work the Golden Section which is simply another name for ratio, meaning it is cut into sections of golden proportion.

The design of TARA chapel is based on the laws of sacred geometry. It's strongest components are harmony and the golden mean proportions. With it's purpose of practising unity in Meditation, Song, Dance and Prayer the harmonic proportions are essential. From the outside harmony is expressed in a multitude of equilateral triangles touching various important points of the building, connecting them.

The unity principle can also be demonstrated by a series of concentric circles with the centre of gravity in the centre of the small "soul eye" windows above the annexes

he centre of the chapel is a point of gravity, union and essence and it radiates symmetrically out in all directions touching annexes and octagon corners. In the same way bells radiate sound in all directions from the gravity centre of the bell framing.

The law of the golden section as expressed in the beauty of the human form, can be seen in various aspects of nature. It is present in the harmonious properties of the human voice as brilliances appearing as high frequencies in the golden mean (Fibonacci) proportions of 3000, 5000, 8000 Hertz. Throughout the building the golden mean ratio of 1:1.618 can be found, pleasing to the eye and soul, our sense of harmony and beauty. It is creating a space of divine acoustics, where the sound seems to ascend. Drawing IV accentuates examples of the golden ratio in various parts of the chapel and bell tower.

 

The vibrational harmony of this building can be directly experienced.

If you would like an opportunity to see, hear and feel the chapel ( which at present is still a building site) you can do so by participating in one of Mana's many courses (see Mana schedule and visit our web site). You could also book for a personal retreat. While you are at Mana you may have the chance to join us in one of the scheduled events at the sanctuary.

Many people have commented that the ringing of the bells and the silent beauty of the stone chapel has touched deep ancient feelings in their hearts.

Golden Ratio

The golden ratio (symbol is the Greek letter "phi" shown at left) is a special number approximately equal to 1.618 It appears many times in geometry, art, architecture and other areas.

The Idea Behind It

If you divide a line into two parts so that: the longer part divided by the smaller part is also equal to the whole length divided by the longer part then you will have the golden ratio.

Guessing It

There is only one value that would make a/b equal to (a+b)/a. Let us try out some possibilities to see if we can discover it:

Let us try a=7 and b=3, so a+b=10:
	7/3 = 2.333..., but 10/7 = 1.429..., so that won't work
Let us try a=6 and b=4, so a+b=10:
	6/4 = 1.5, but 10/6 = 1.666..., closer but not there yet!
Let us try a=6.18 and b=3.82, so a+b=10:
	6.18/3.82 = 1.6178..., and 10/6.18 = 1.6181..., getting very close!

In fact the value is:

1.61803398874989484820... (keeps going, without any pattern)

The digits just keep on going, with no pattern. In fact the Golden Ratio is known to be an Irrational Number, and I will tell you more about it later.

Calculating It

You can calculate it yourself by starting with any number and following these steps:

• A) divide 1 by your number (1/number)
• B) add 1
• C) that is your new number, start again at A

With a calculator, just keep pressing "1/x", "+", "1", "=", around and around. I started with 2 and got this:

Number	1/Number	Add 1
2	1/2=0.5	0.5+1=1.5
1.5	1/1.5 = 0.666...	0.666... + 1 = 1.666...
1.666...	1/1.666... = 0.6	0.6 + 1 = 1.6
1.6	1/1.6 = 0.625	0.625 + 1 = 1.625
1.625	1/1.625 = 0.6154...	0.6154... + 1 = 1.6154...
1.6154...

It is getting closer and closer!

But it would take a long time to get there, however there are better ways and it can be calculated to thousands of decimal places quite quickly.

Drawing It

Here is one way to draw a rectangle with the Golden Ratio: Draw a square (of size "1") Place a dot half way along one side Draw a line from that point to an opposite corner (it will be √5/2 in length) Turn that line so that it runs along the square's side Then you can extend the square to be a rectangle with the Golden Ratio.

The Formula

Looking at the rectangle we just drew, you can see that there is a simple formula for it. If one side is 1, the other side will be:

The square root of 5 is approximately 2.236068, so The Golden Ratio is approximately (1+2.236068)/2 = 3.236068/2 = 1.618034. This is an easy way to calculate it when you need it.

Beauty

Many artists and architects believe the Golden Ratio makes the most pleasing and beautiful shape. This rectangle has been made using the Golden Ratio, Looks like a typical frame for a painting, doesn't it?

Many buildings and works of art include the Golden Ratio in them, such as the Parthenon in Greece.

Fibonacci Sequence

And here is a surprise. If you take any two successive Fibonacci Numbers, their ratio is very close to the Golden Ratio. In fact, the bigger the pair of Fibonacci Numbers, the closer the approximation.

Let us try a few:

A	B		B/A
2	3		1.5
3	5		1.666666666...
5	8		1.6
8	13		1.625
...	...		...
144	233		1.618055556...
233	377		1.618025751...
...	...		...

The Most Irrational ...

The Golden Ratio is the most irrational number. Here is why ...

One of the special properties of the Golden Ratio is that it can be defined in terms of itself, like this:
	(In numbers: 1.61803... = 1 + 1/1.61803...)
That can be expanded into this fraction that goes on for ever (called a "continued fraction"):

So, it neatly slips in between simple fractions.

Whereas many other irrational numbers are reasonably close to rational numbers (for example Pi = 3.141592654... is pretty close to 22/7 = 3.1428571...)

Other Names

The Golden Ratio is also sometimes called the golden section, golden mean, golden number, divine proportion, divine section and golden proportion.

نویسنده: دکتر حسن ستاری ساربانقلی

+ نوشته شده در  شنبه یازدهم خرداد 1387ساعت 12:44  توسط میر تورج امجدی  |  آرشیو نظرات

---

مقاله ای از هنرمند ارجمند جناب آقای خلیل فریدی با عنوان ساختار هندسی و نسبت های ایزدی در خط

برای مطالعه ادامه این مقاله ارزشمند به ادامه مطلب مراجعه فرمایید...

 

   

   

شعری از علی آذر شاهی متخلص به آتش

 

یک نفس باما نشستی خانه بوی گل گرفت                   خانه ات آباد کاین ویرانه بوی گل گرفت  

از پریشان گویی ام دیدی پریشان خاطرم                     زلف خود را شانه کردی ، شانه بوی گل گرفت

پرتو رنگ رخت با آن گل افشانی که داشت                   در زیارتگاه  دل   ٬   پروانه بوی گل گرفت        

لعل گلرنگ تو را تا ساغر و می بوسه زد                      ساقی اندیشه ام  ،پیمانه ،بوی گل گرفت        

عشق بارید و جنون٬ گل کردو افسون خیمه زد             تا به صحرای جنون افسانه بوی گل گرفت     

از شمیم شعر شورانگیز آتش  ،عاشقان                     ساقی و ساغر ، می و میخانه بوی گل گرفت

شراب عشق

برای دیدن تصویر بر روی ان کلیک کنید

شعر: خوش ان شبها  که در خلوت گه راز درون سینه ام ارام بودی

            من از اه سحر گاه تو فارغ          تو فارغ از غم ایام بودی

خوشنویسی

نماد قدمت روستا کاردیکلا

نماد قدمت روستا کاردیکلا

تاريخچه پيدايش خط و الفبا

                                            

 

هفده هزار سال طول كشيد تا هنر خط و نوشتار ، شگفت انگيز ترين دستاورد انسان ،به وجود آيد . باستان شناسان معتقدند كه احتمالاٌ انسانهاي اوليه علامتهاي مكتوب را به منظور حفظ حكايت هاي خود و تاريخ نويسي ابتدايي به كار گرفته اند .

ده ها هزار سال است كه طرح گونه ها ،علامتها واشكال به عنوان وسيله اي براي ارتباط پيامهاي ساده بين انسانها بكار مي رود . تاريخچه ي خط و الفبا فرايندي طولاني دارد و اين فرايند به كندي و پيچيدگي پيش رفته است تا جايي كه اسناد نشان مي دهد خط و نوشتار در«ميان رودان» يا همان بين النحرين (رودان يا همان بين النحرين (mesopotamia ) سرزمين بين دو رودخانه ي دجله و فرات آغاز شد . اين سرزمين كه از خليج فارس تا بغداد امتداد دارد ، در حدود سه هزار سال قبل از ميلاد مسيح به دو ناحيه سومر (sumer ) در جنوب و كلده (akkad ) در شمال تقسيم مي شد .

سومري ها و كلداني ها در ناحيه ي جغرافيايي واحدي به طور هماهنگ زندگي مي كردند ، اما زبانهايشان تا حد زيادي با هم تفاوت داشت (تفاوتي مانند زبانهاي آلماني و ژاپني) اين دو جامعه ي متمدن در مجتمع هاي كوچك پيرامون شهر هاي بزرگي مثل بابل (babylon) زير سلطه ي حكومت فرمانروايان زندگي مي كردند . اكثر جمعيت بين النهرين را چوپانها و كشاورزان تشكيل مي دادند اين سلسله مراتب در نخستين لوحه هاي دستي سومري كه از مجتمع معبد بزرگ در اوروك (uruk) به عنوان نخستين اسناد مكتوب معبد بزرگ – به چشم مي خورد .

بدين صورت مي توان نتيجه گرفت كه نخستين علامتهاي نوشتاري براي ضبط محاسبه هاي مربوط به كشاورزي به كار مي رفته است . لوحه هاي ديگري نيز در معبد لاگاش كشف شده كه نشان از آن دارد كه ساختار اجتماعي معبديان شامل 18 نانوا ، 31 آبجو ساز ، 7 برده و 1 آهنگر بوده است .

 

يكي از لوحه هاي سومري

 

مدارك ديگر نشان مي دهد كه بين سومريها نه تنها استاندارد نقره رايج بوده بلكه پول نيز به اجاره داده مي شده و هم چنين لوحه ها نشانگر اين موضوع هستند كه از مدارس سومري كه در يك سوي آنها درس معلم و در سوي ديگر مشق محصل حك شده مي توان پي برد كه خواندن و نوشتن به خط ميخي را چگونه ياد مي گرفتند .

نخستين كتيبه هاي اين نوع خط (خط ميخي) كه  به عقيده ي كارشناسان نوعي يادداشت محسوب مي شده شامل طرح گونه هايي ساده جهت نشان دادن شكل اشيا است . به طوري كه در اين خط ، شكل اشيا نقاشي مي شده . مثلاٌ سر گاو نشانه «گاو» بوده است . اين نوع خط را مي توان اولين نوع خط بشري نام برد .

آن طور كه مشخص است اين انسانها از در كنار هم گذاشتن اين تصاوير قصد نوشتن مطلب و جمله اي كامل را داشتند كه به آن اصطلاحاٌ «خط انديشه نگار» مي گويند . تا كنون بيش از 1500 نمونه از اين نوع خط تصويري توسط باستان شناسان شناسايي شده است .

با گذشت زمان خط تصويري ديگري براي نمايش اشيا به كار نمي رفت بلكه بر اساس مفهوم متن (context)  ، معاني گسترده تري پيدا كرد و تكامل جالبي در حدود 2900 سال قبل از ميلاد حاصل شد . انحناي علامتهاي تصويري اوليه از بين رفت . در مناطق باتلاقي و كرانه ي رودخانه هاي ميان رودان ، خاك رس و ني فراوان وجود داشت ، در حالي كه رسم خطوط منحني در گل رس خشك شده از لحاظ فني دشوار بود ، پس كتاب نويسان به علامتهاي مستقيم روي آوردند .

كاتبان از لوحه هاي رسي استفاده مي كردند و اشيا يا شكل هايي را كه مي خواستند به تصوير در آورند با قلم هايي از ني (كه يك سر آن را مي تراشيدند) مي كشيدند . سومري ها اين قلم ها را (كه نسلهاي نخستن خودكار و خودنويسهاي امروزي به شمار مي رفتند) به شكل مثلث مي تراشيدند . پس آنچه روي لوح رسي شكل مي گرفت ، شكل ميخ بود و با تركيب اين علامت ميخ مانند نوعي خط نوشتاري معروف به« خط ميخي» پديدار شد .

+ نوشته شده در  یکشنبه 1386/08/27ساعت 4:38 بعد از ظهر  توسط گیو تنگه  |  آرشیو نظرات

آیا می دانید تاریخ خط نویسی به شش هزار سال قبل بر می گردد؟

آیا می دانید تاریخ خط نویسی به شش هزار سال قبل بر می گردد؟

خط نویسی، در صورتی که به معنی وسیع کلمه در نظر گرفته شود و علامات تصویری را که نماینده اندیشه معینی است شامل شود، از آن زمان شروع شده باشد که نخستین کوزه گران با انگشت یا ناخن خود، خواه برای تزیین، خواه برای علامتگذاری، علامتهایی بر روی گل نرم کوزه ها بر جای گذاشته باشند
مهمترین گامی که انسان به سوی مدنیت برداشته همانا اختراع خط است.
بر روی بعضی از قطعات سفال، که از عصر نوسنگی بر جای مانده، خطوط رنگینی دیده می شود که بیشتر کارشناسان آنها را علایم و رموز تشخیص داده اند. گرچه این مسئله با تردید تلقی می شود، امکان دارد که خط نویسی، در صورتی که به معنی وسیع کلمه در نظر گرفته شود و علامات تصویری را که نماینده اندیشه معینی است شامل شود، از آن زمان شروع شده باشد که نخستین کوزه گران با انگشت یا ناخن خود، خواه برای تزیین، خواه برای علامتگذاری، علامتهایی بر روی گل نرم کوزه ها بر جای گذاشته باشند.
در قدیمترین نوشته های هیروگلیفی که در سومر به دست آمده، مرغ را به صورتی نگاشته اند که با نقشه های مرغ موجود بر ظروف سفالی شوش در عیلام کمال شباهت را دارد؛ همین طور نخستین خط نویسی تصویریی که نماینده گندم است مستقیماً از تزیینات هندسی ظروف شوش و سومر اقتباس شده است. حروف مستقیم الخطی که ابتدای امر در سومر (حوالی ۳۶۰۰ قبل از میلاد) آشکار شده، ظاهراً، صورت خلاصه شده ای است از رموز و رسوم نقاشی شده یا کنده شده بر ظرفهای گلی نواحی جنوبی بین النهرین و عیلام.
بنابراین، خطنویسی نیز، مانند نقاشی و حجاری، از شاخه های هنر کوزه گری است؛ گلی که از زیردست کوزه گر به شکل ظرف بیرون می آمد، و مجسمه ساز با آن پیکرها را می ساخت، و برای بنا آجر بود، برای خط نویس ماده ای بود که مطالب خود را بر آن می نوشت. با ملاحظه این نکته، بخوبی می توان دریافت که چگونه از این مقدمات، به صورت تدریجی و منطقی، خط میخی در بین النهرین به وجود آمده است.
قدیمترین رمز تصویری که تاکنون شناخته شده آنهایی است که فلیندرزپتری بر روی قطعات سفال و ظروف گلی و تکه های سنگ در مقابر ماقبل تاریخی مصر و اسپانیا و خاور نزدیک کشف کرده و، با سخاوت خاصی که در اندازه گیری عمرهای تاریخی دارد، تاریخ آنها را به ۷۰۰۰ سال پیش رسانیده است.
این رموز و علایم خط نویسی، که در حوضه مدیترانه به دست آمده، شامل نزدیک به سیصد رمز است که بیشتر آنها در نواحی مختلف با یکدیگر شباهت دارند، و این خود نماینده روابط بازرگانی است که میان کشورهای اطراف مدیترانه در ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد وجود داشته است.
این رموز و علایم را نمی توان تصویر و نقاشی به معنی حقیقی کلمه دانست، بلکه بیشتر جنبه علامات تجارتی را دارد که نماینده مالکیت و کمیت و سایر اطلاعات مربوط به مبادلات بازرگانی بوده، و بورژوازی، که این اندازه مورد تمسخر است، احتمالا با توجه به این نکته که صورتحساب تجارتی اساس تمام ادبیات را تشکیل می دهد، تسلی خاطری پیدا خواهد کرد.
با آنکه این علامات نماینده حروف نبوده و هر یک از آنها یک کلمه یا یک فکر کامل را نمایش می داده است، با الفبای فنیقی کمال شباهت را دارد. پتری چنین نتیجه می گیرد که:" عده زیادی از رموز، بتدریج، در دوره های ابتدایی به وسیله بازرگانان به کار افتاده، از کشوری به کشور دیگر رفته اند... و در پایان دو دوجین از آنها برای دسته ای از هیئتهای بازرگانی حالت ملکیت مشاع پیدا کرده؛ باقی رموز، که منحصر به ناحیه خاصی بوده، در این انزوا خرده خرده از بین رفته و مرده اند." این نظریه که علامت رمزی اصل الفبا باشد بسیار جالب توجه است، و این را نیز باید گفت که تنها استاد پتری این نظر را دارد.
قضیه تکامل و تطور این علایم رمزی، هر چه بوده، همعرض با آن، نوعی از خط نویسی وجود داشته که از شعب نقاشی به شمار می رود و افکار را به وسیله تصاویر مجسم می ساخته است؛ هنوز بر تخته سنگهای مجاور دریاچه سوپریور آثاری از تصاویر غیر ظریفی دیده می شود که هندی شمردگان آمریکا، به وسیله آنها، قضیه گذشتن خود را از این دریاچه هولناک با افتخار روایت کرده اند تا آیندگان، بلکه نزدیکان آنان، از این امر آگاهی پیدا کنند. به نظر می رسد که تطور و تحول نقاشی به خطنویسی، در پایان عصر نوسنگی، در سراسر مدیترانه صورت گرفته باشد.
عیلام، سومر و مصر به یقین در ۳۶۰۰ سال قبل از میلاد، و به احتمال خیلی قبل از آن، مجموعه ای از تصاویر نماینده افکار ترتیب داده بوده اند که هیروگلیف نامیده می شد؛ چرا که کاهنان بیشتر آن را به کار می بردند. مجموعه دیگری شبیه به اینها در کرت پیدا شده که حدود تاریخ ۲۵۰۰ قبل از میلاد را دارد.
بعدها خواهیم دید که چگونه از این خط نویسی هیروگلیفی، که هر صورت آن نماینده فکری است، در نتیجه استعمال و دستکاری و خلاصه کردن، مقاطع و هجاها نتیجه شده، و پس از آن، چگونه هر مقطع و هجایی نماینده اولین صوت آن هجا شده و به این ترتیب تبدیل به حروف شده است.

در مصر احتمالاً در تاریخ ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد این خط را می شناخته اند ولی تاریخ پیدایش آن در جزیره کرت حدود ۱۶۰۰ قبل از میلاد است. فنیقیان الفبا را اختراع نکرده، بلکه آن را وسیله داد و ستد خویش قرار داده بودند و ظاهراً آن را از مصر و کرت گرفته بتدریج در صور و صیدا و بیبلوس وارد کرده، پس از آن به سایر شهرهای مدیترانه صادر کرده اند؛ به این ترتیب، فنیقیان چون دلالهایی بوده اند که انتقال الفبا به وسیله آنان صورت می گرفته و هرگز خودشان مخترع آن نبوده اند. هنگامی که زمان هومر یونانی رسید، یونانیان این حروف فنیقی را- و به عبارت دیگر حروفی را که تمام قبایل آرامی در ایجاد آن دست داشته اند- گرفتند و آنها را با دو اسم سامی، که نماینده دو حروف اول است، نامیدند( آلفا، ALPHA؛ بتا،BETA، در عبری الف، ALEPH، بت،BETH).
چنانکه ملاحظه می شود، خطنویسی محصول و نتیجه تجارت است؛ در اینجا یک بار دیگر متوجه می شویم که فرهنگ تا چه حد مدیون بازرگانی است. آنگاه که کاهنان برای خود مجموعه ای از تصاویر وضع کردند، که عبارات سحری و دینی و پزشکی خود را با آن بنگارند، دو جریان مختلف تاریخ، که معمولاً با یکدیگر سر سازگاری ندارند، یعنی دین و دنیا یا کاهن و بازرگان، موقتاً با یکدیگر سازش کردند و بزرگترین اثری را که بشریت، پس از شناسایی سخن گفتن، به آن دست یافته بر جای گذاشتند.
می توان گفت که پیدایش خط و تکامل آن خالق تمدن است، زیرا وسیله نگارش و برجاگذاشتن و انتقال علم و معرفت را فراهم ساخته و اسباب فزونی دانش و ادبیات گردیده و در میان قبایل مختلف با یکدیگر لغت واحدی ایجاد کرده و، در واقع ، با ایجاد حکومت واحد خطی، در انتشار صلح و نظم کمک فراوان کرده است. پیدایش خط حدی است که ابتدای تاریخ را نشان می دهد، و هر اندازه معرفت ما به آثار گذشتگان بیشتر شود، این نقطه شروع عقب تر می رود.



منبع:تاریخ ویل دورانت

مــوضوع پــست: تاريخچه پيدايش خط و الفبا و ريشه ي كلمات, ارسـال کـننده: salina, انـــجمن: تالار های نیک صالحی

http://www.anjomanekhoshnevisan.net/fa/uploads/posts/2009-11/1262263401_mirza-golamreza-6.jpg

نگاهی به کتاب «ابن مُقله»/

نگاهی به زندگی «امام الخطاطین» مخترع رسم‌الخط جدید عربی

خبرگزاری فارس: کتاب«ابن مُقله» نوشته به زندگی و زمانه ابوعلی محمدبن‌علی‌بن‌حسین‌بن‌مقله بیضاوی شیرازی، مخترع و مبتکر رسم الخط بدیع و شیوه جدید خط عربی پرداخته و فراز و نشیب‌های زندگی وی را برای مخاطب امروزی بیان کرده است.

با گذشت قرن های متمادی از شکل گیری فرهنگ و تمدن اسلامی و پیوند آن با بوم ایران زمین، هنوز هم آشنایی با چهره های شاخص و تاثیرگذار این تمدن بزرگ اسلامی برای نسل های کنونی تازگی دارد. کتاب‌‌های زیادی تا به حال در این زمینه تالیف و منتشر شده اما گویی عطش مخاطبان برای آشنایی هر چه بیشتر با نام آوران عرصه های گوناگون علمی و فرهنگی تمدن بزرگ اسلامی ایرانی پایانی ندارد و هر چه کتاب در این زمینه منتشر شود، همچنان مخاطب دارد و در این میان اگر، کتابی به قلم یکی از چهره های شاخص علمی و فرهنگی معاصر کشورمان درباره بزرگان تمدن اسلامی ایرانی منتشر شود، رضایت مخاطبان دوچندان خواهد شد.

مثال روشن این مسئله استقبال از مجموعه کتاب های آفرینندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ایران به قلم دکتر علی اکبر ولایتی است که اخیراً از سوی انتشارات امیرکبیر چاپ و منتشر شده است. یکی از آثار قابل توجه این مجموعه، کتاب «ابن مُقله» است.

اثر حاضر تلاشی از سوی نویسنده برای معرفی چهره واقعی ابوعلی محمد بن علی بن حسین بن مقله بیضاوی شیرازی است که در عصر 5 شنبه 21 شوال 272 هجری از خانواده‌ای ایرانی از اهالی فارس در بغداد به دنیا آمد. به نظر عده‌ای، مقله لقب پدرش، ابوالعباس علی بن حسین، بود. ابن مُقله در زمان وزارت در جوانمردی و خیرات بی همتا بود. بیشتر جوایز و صله‌هایی را که از خلفا می‌گرفت میان فقرا تقسیم می‌کرد. اغلب خطوطش را در مقام احسان و نفقه به محتاجان اکرام می‌کرد.

وی 5 پسر، به نام‌های ابوالحسن علی بن ابی علی، اوبوالحسین محمد بن محمد، ابوالقاسم، ابوعیسی و ابو محمد عبدالله و ظاهراً یک دختر داشت که در منابع نام او ذکر نشده و فقط مشخص است که زمانی به ابن بواب، خوش نویس مشهور، خط تعلیم داده است.

کتاب «ابن مُقله» دوازدهمین کتاب از سری مجموعه کتاب های آفرینندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ایران و در چهار فصل تنظیم شده است.

در فصل اول نویسنده به اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران در قرن چهارم هجری می‌پردازد، در فصل دوم به خانه و خانواده، دوران وزارت و استادان و شاگردان وی و در فصل سوم به آثار و افکار ابن مُقله و در نهایت در فصل چهارم ابن مُقله را در اشعار شاعران بررسی می‌کند.

 

خطی از ابن مقله

مؤلف درباره وزارت ابن مُقله معتقد است، ابن مُقله، پس از تحصیل در سطوح عالی، در اوان جوانی به اقتضای زمان، در زمره سیاست مداران در آمد و از بازیگران قضایای قرن چهارم شد. وی برای رسیدن به اهدافش در پی تصاحب مسند وزارت راهی بغداد شد. در 296 هجری او بوالحسن علی بن محمد بن فرات وزیر بود. ابن فرات چون ابن مُقله را به انواع فضایل، مناقب و حسن خط و جودت طبع آراسته دید و او را در سیاست و کیاست بی نظیر یافت، در اندک زمانی تمامی امور مربوط به خود را به او واگذار کرد. به این سبب، پایه‌های قدر و منزلت و مقام ابن مُقله محکم شد. ابن مُقله وزیر شد و به آرزویش رسید. البته ابن مُقله هم چنان علی ابن عیسی را گرامی داشت. وی اوضاع نابسامان پیادگان مصافی را نیز بعهده گرفت. ایشان ملازمان خانه خلیفه بودند.

ابن مُقله نزد کسانی چون العباس ثعلب و ابوبکر بن درید به کسب دانش پرداخت و در علوم ادبی تبحر یافت. احول سگزی استاد خوش نویسی او بود. همو ابن مُقله را «امام الخطاطین» لقب داد. برخی از شاگردان و پیروان سبک ابن مُقله عبارت اند از: اسماعیل بن حماد جوهری فارابی، مؤلف صحاح اللغه، محمد بن اسماعیل بغدادی، ابواسحاق ابراهیم بن هلال صابی صاحب کتاب التاج در تاریخ دیالمه، شمس المعالی قابوس بن وشمگیر و حسن بن مرزبانی سیرانی که در عصر خود معروف بود.

نگارنده معتقد است برای درک ارزش و اهمیت آثار ابن مُقله در زمینه خوش‌نویسی نخست سیر پیدایش و تحول خط را باید بررسی کرد. انسان از دیرباز، برای برقراری ارتباط و تبادل افکار، از زبان و خط استفاده کرده است. همان گونه که ارزش به آشکار کردن اندیشه آدمی است، ارزش خط هم در تبدیل زبان شفاهی و گذرا به صورت کتبی و ماندگار است.

خط با کتابت و تحریر و رقم، هم معناست. در صنعت اهل قلم نیز عبارت است از نوشتن شکل مستقل هر حرف، چگونگی ترکیب حروف و تشکیل جمله و سطر که بر نیت‌های درونی انسان دلالت می‌کند. خوش نویسی هنری متعالی است. با ذوق و اندیشه و تفکر سر و کار دارد و با زندگی انسانها درآمیخته است.

توانایی و ابداعات ابن مُقله در هنر خوش نویسی انکار ناپذیر است. تاریخ 1000 سال ناگزیر از قبول نظریات و نمونه‌های موفقی است که او ارائه کرده است. مقام او در هنر خوش نویسی از دو جهت قابل بررسی است: نخست ابداع خطوط گوناگون و دوم: زیباسازی مفردات و ترکیبات ساختاری حروف و کلمات، هدایت ابداعات خود به حوزه هنر و گشودن بابی نوین در عالم خودش نویسی و خطاطی. پس می‌توان گفت ابن مُقله با زیبایی شناسی در خط امروز فضای آشنایی ایجاد کرده است.

وی در علوم فقه، تفسیر، ادبیات، خط، ترسل، انشا، بلاغت، حفظ لغت، آشنایی به علم اعراب و شعر بی نظیر بود.

اشعار وی زیبا و ملیح و توقیعاتش نمونه بود. بویژه در نگارش خط کوفی و خطوط ابداعیش هیچ هنرمندی به پایه او نرسیده است. بی شک تطور و تکامل و زیبایی راستین و استواری کامل خط بر مبنای مقیاسی متین، فقط با نام ابن مُقله همراه است.

ابن مُقله را مخترع و مبتکر رسم الخط بدیع و شیوه جدید خط عربی می‌دانند. وی به یاری ذوق سرشار و استعداد بسیار، کوشید دشواری‌های خط کوفی را استخراج کند تا عامه اهل سواد تحریر آن را بیاموزند. برای خطوط نوین نخست قواعد استوار و منطقی و روش‌های نگارش علمی تدوین می‌کرد و مدار خط را بر دایره و سطح گذاشت. از خط کوفی خطی ساخت و آن را «محقق» نامید.

با وجود شهرت ابن مُقله و ستایش وی به کثرت آثارش، متأسفانه آثار خطی اندکی از وی بجا مانده است. آنچه به نام او دیده شده است عبارت‌اند از؛ رساله العلم الخط که در دارالکتب مصر موجود است؛ رساله فی میزان الخط که در مکتب عطارین تونس نگهداری می‌شود؛ اصناف الکتاب و مقدمه فی الخط که در مغرب موجود است؛ شش رقعه از مرقع ثلث چهار دانگ و دو دانگ جلی و نسخ خوش که در کتابهای سلطنتی است. همچنین قرآنی نوشته است که بین ابواب در کتابخانه بهاءالدوله بن عضدالدوله شیراز یافت. این قرآن یک جزء کم داشت و ابن ابواب آن را کامل کرد.

نویسنده در فصل چهارم درباره ابن‌ مُقله در اشعار شاعران می نویسد: پس از قتل ابن مُقله وزیر، تا مدتها فضلا و علما و شعرا در حق او مدایح و مراثی می‌سرودند. بسیاری از شعرای بزرگ عرب مدح او می‌گفتند یا در اشعار خود نامی از او می‌بردند.

شاعران فارسی گوی هم به مناسبت‌های گوناگون نام او را نگین آثار خود می‌ساخته‌اند.

شیخ اجل سعدی می‌فرماید:

اگر ابن مُقله دگر باره در جهان آید

چنان که دعوی معجز کند به سحر مبین

به آب زر نتواند کشید چون تو الف

به سیم حل ننگارد به سان ثغز تو سین...

خواجوی کرمانی هم گوید:

خطی که مردم چشمم نوشته ست بر آب

محقق است که او ابن مُقله ثانی است     

نویسنده: علی الله سلیمی

 

زندگی نامه مرحوم حضرت آیت الله نجومی

با عرض سلام و خسته نباشید خدمت همه ی دوستان عزیز

رحلت جانگداز حضرت آیت الله نجومی رو به همه ی کرد زبان ها و  همشهریهای بزرگوارمان و بالاخص خانواده آن بزرگوار تسلیت عرض نموده و برای این عزیز سفر کرده علو درجات را از خداوند متعال خواستاریم

از اینکه این مطلب رو دیر تو وب قرار دادیم از همه ی شما بزرگواران پوزش می طلبیم.

فقط این رو باید متذکر شم ما باید قدر این چنین افرادی رو که تا زنده هستن بیشتر بدونیم و نامی از این بزرگواران ببریم نه وقتی در بین ما نیستن . امیدوارم این تلنگری بشه برای همه ی ماها که قدر این چنین افراد رو تا زنده هستن بیشتر بدونیم .

 

مختصري از زندگي نامه

حضرت آيت الله استاد حاج سيد مرتضي نجومي

بر گرفته از كتاب كيمياي هستي « زندگي نامه خود نوشت حضرت آيت الله نجومي »

 

حضرت آيت الله استاد حاج سيد مرتضي نجومي فرزند  مرحوم آيت الله آقا سيد محمد جواد نجومي فرزند آقا سيد ميرزا اسماعيل نجومي ، بنا به شجره نامه اي كه به خط اين بزرگوار در پشت نسخه بسيار نفيس نهج البلاغه خطي مرقوم شده سلسله سيادت   ايشان به امام همام سيد الساجدين و زين العابدين حضرت علي ابن الحسين ع  منتصب است .

پدرو جد بزرگوارشان آقا سيد ميرزا اسماعيل نجومي متولد كرمانشاه  و از سادات بسيار جليل القدر و از اتقياي زمان بودند كه طول عمر مباركشان را در شهر كرمانشاه سپري و ملاجا و پناهي بودند براي دوستداران ائمه اطهار عليهم السلام . در خصوص والده مكرمشان به بخشي ازتوضيحات استاد در اين باب در كتاب فوق بسنده ميكنيم

« والده عفيفه و صالحه بنده كه به راستي نمونه سلامت نفس ، ديانت ، تقوي ، دلسوزي ، مهر و محبت بود فرزند مرحوم مغفور آيت الله شيخ مرتضي علم الهدي آل آقا بودند »

سال و محل تولد

استاد برابر آنچه در اين كتاب قيد فرموده اند به نقل از والد مكرمشان كه در پشت نسخه خطي كتاب  عين اليقين فيض مرقوم داشته اند در 23 جمادي الثاني 1346 مصادف با 5 آذر 1307 در كرمانشاه متولد شده اند وليكن در شناسنامه ،  تاريخ تولدشان  26 بهمن 1307 قيد شده است .

دوران كودكي و نوجواني :

استاد در سال 1314 شمسي در دبستان هدايت كرمانشاه  به تحصيل پرداخته و تا كلاس ششم همانجا بوده سپس در سال 1321 و 1322 دوران اول و دوم دبيرستان را نيز گذرانده و ضمن رها كردن تحصيل در مدارس دولتي  به  تحصيل دروس حوزوي پرداخته اند .ايشان در بيان  خاطرات اين بخش  از زندگيشان اشاراتي به خاطرات شيريني چون مراوده و رفت آمده علماي بزرگ شيعه به منزل پدريشان و كسب فيض از حضور اين بزرگواران نموده و خاطرات تلخ اشغال كرمانشاه توسط نيروهاي انگليسي در شهريور20و رژه اشغالگران در خيابان مدرس ( سپه سابق ) رانيز به ياد مي آورند .

دوران جواني و تحصيل علوم حوزوي  :

در زماني كه هيچ مدرسه علوم ديني و هيچ طلبه اي در كرمانشاه  نبود ايشان تحصيل علوم حوزوي را نزد پدرشان و ديگر اساتيد شهرآغاز نمودند تا اينكه پس از گذشت  چند ماهي از اين جريان  علماي كرمانشاه  به امر حضرت آيت الله آقا سيد ابوالحسن اصفهاني  حوزه ي علميه را در كرمانشاه پايه گذاري نموده و در مسجد  حاج شهباز خان اولين مدرسه علوم ديني  تشكيل شد .

استاد در محضر اساتيدي چون آقا ميرزا ابراهيم پور معتمد ، حاج سيد محمود معصومي لاري و حاج شيخ حسن حاج آخوند  به تحصيل علوم ديني پايه پرداخته تا اينكه به جهت گذراندان دروس حوزوي و بهره جستن از محضر اساتيد بزرگ شيعه دست به مهاجرت به عتبات عاليات عراق « كربلا و نجف »  زدند كه در كتاب كيمياي سعادت تحت عنوان تعبير رويا و عزيمت به كوي دوست از اين اقدام ياد كرده اند .

زندگي در نجف اشرف :

 استاد در بيان دليل عزيمت به عراق (شهر نجف اشرف ) براي ادامه تحصيل در كتاب كيمياي هستي  چنين  نوشته اند  كه:

 « رفت و آمد علاقمندان و همشهريان را به منزل والد و معاشر بيش از اندازه را بلائي براي ادامه تحصيل ديدم لذا تصميم به عزيمت به عتبات مقدسه و انتقال به حوزه نجف اشرف گرفتم»

ايشان در سال 1369 هجري قمري  به شهر نجف اشرف رفته و در مدارس ذيل به تحصيل  دروس حوزوي پرداخته و به درجه اجتهاد نائل آمده اند :

مدرسه آقا سيد محم كاظم يزدي

مدرسه مرحوم آيت الله آخوند خراساني

مدرسه حاجي «مرحوم حاج ميرزا حسين حاج ميرزا خليل »

مدرسه مرحوم آخوند

 در اين ايام استاد در درس خارج ، استادان اعلمي چون حضرت آيت الله  العظمي آقا ميرزا محمد باقر زنجاني ، آيت الله آقا ميرزاعبد الهادي شيرازي  ، آيت الله حاج آقا محسن حكيم وآيت الله العظمي آقاي حاج سيدمحمود شاهرودي  شركت نموده و اولين اجازه اجتهاد را از دستان مبارك حضرت آيت الله  العظمي آقا ميرزا محمد باقر زنجاني دريافت نموده است .

تشكيل خانواده :

بنا به آنچه در كتاب پر ارزش و با بركت زندگي نامه ايشان قيد شده  استاد در سال 1334  با دختر يكي از علماي متقين  نجف  حضرت حجه الاسلام آقا سيد عباس  ناجي  رحمه الله عليه كه اصالتا اهل آذربايجان بودن ازدواج كرده و هم اكنون صاحب سه پسر و سه دخترو تعدادي  نوه هستند كه خداوند همگي را  براي اسلام حفظ نمايد .

بازگشت به وطن :

در سال 1349 در پي اخراج ايرانيان مقيم عراق توسط بعثيون استاد به كرمانشاه مراجعت و از آن پس عمر پر بركت خويش را وقف و صرف مردم كرمانشاه نموده وهم اكنون  از چهره هاي پر نفوذ معنوي شهر محسوب ميشوند كه محل رجوع بسيار از دانشمندان ، طلاب و افراد تحصيلكرده هستند .

ايشان هم اكنون در مسجد نواب نماز ميگذارند كه از جمله مساجد فعال و پر جمعيت شهر كرمانشاه است .

استاد و جريان انقلاب :

استاد در خصوص فعاليتهاي دوران انقلاب چنين نگاشته اند :

«بعد از بازگشت از نجف اشرف تا شروع انقلاب  مقدس  اسلامي ديگر مجال نوشتن كتابي يا استنساخي پيدا نشد و به كارهاي معمولي و وظايف مقرره روحانيت مشغول شديم . تا اوان انقلاب اسلامي كه جوانان  عزيز و سر باخته ، دستگاه تكثير و چاپ اعلاميه ها را مخفيانه به منزل ما آوردند بطوريكه خود آقايان روحانيون  محترمي كه كاملا در جريان انقلاب بودند نمي دانستند كه اعلاميه ها كجا تكثير ميشود  حتي گاهي جلسه آقايان  علما منزل ما بود  و در همان وقت جوانان عزيز در زير زمين مشغول تكثير و چاپ اعلاميه ها با انشاء اين حقير بودند .»

در كوران درگيريهاي انقلاب  در 9 مهر ماه 57 داماد استاد به نام شهيد صادق صابون پز  در درگيري با عوامل رژيم شاه  به شهادت رسيد و بعنوان  اولين شهيد انقلاب اسلامي در كرمانشاه  تقديم به امام و انقلاب شد .

آثار و تاليفات :

در آثار به ثبت رسيده  از ايشان مي توان  به  مجموعه عكسي از آثار خطي ايشان  ، چند رساله ارزشمند  با عناويني چون   رساله بعد معنوي هنر خط ، رساله التصوير و التمثيل ، رساله الغناء ، رساله النجاسه الخمر ، تفسير سوره ي مومن ،  و رساله اي در تعظيم شعائر اسلامي  اشاره نمود گرچه استاد در ذيل بخش آثار و تاليفات چنين آورده اند :

« مطلبي را اينجا تذكر دهم و آن اينكه ما از اول بفكر كتاب نويسي يا اگر جسارت نباشد  بفكر خود نمائي و تاليف و تصنيف نبوديم و هميشه مي گفتيم مردي در فهميدن كلمات بزرگان و محققان عظيم ماست  لذا چندان رغبتي به نوشتن كتاب مستقل نداشتيم »

البته استاد بسياري از آثار بزرگان را استنساخ نموده اند  از جمله آنها رياض العلما ي مرحوم عبدالله افندي ،  رساله صحيحه  از ميرزاي زنجاني  و چند اثر ديگر ...»

برجستگي هاي هنري :

استاد در خصوص ويژگيهاي هنري خود و خانواده اش چنين نوشته اند :

« در خاندان ما هنر هاي زيبا جايگاه ويژه اي دارد و هنرمند خوشنويس ، نقاش و صحاف زياد داشته ايم ، مرحوم جدم آقاي ميرزا اسماعيل كه در ابتداي كلام ترجمه حال ايشان  را آوردم  از خوشنويسان بسير خوبيبودند كه انواع خطوط را بسيار استادانه مي نوشتند و آثار بسيار ارزشمندي در اين زمينه دارند  كه همراه برادرش آقا ميرزا رضاي منجم باشي از شاگردان ميرزا محمد علي خوشنويس كرمانشاهي بوده اند .» آقا سيف السادات ، سيد ميرزا عبدالرحمن نجومي ، سيد ميرزا محسن و سيد محمد صالح  سيف السادات ، سيد نصر الله نجومي و سيد ميرزا حسن نجومي و سيد هادي و مهدي نجومي و آقا سيد محمد جواد نجومي پدر گرانقدر استاد  نيز از هنرمندان اين خانواده هستند .

خود استاد از برترينهاي هنر خوش نويسي جهان هستند كه تابلوهاي زيباي ايشان هوش از سر هر صاحب ذوقي مي برد استاد نزد خطاطان بزرگي همچون هاشم بغدادي و احمد نجفي   به تمرين و ممارست پرداخته اند تا درانواع خطوط اسلامي  استاد مسلم و در خط نسخ و ثلث يگانه و بي همتا گرديده اند و در تذهيب و تشعير و جليد و گل و بوته سازي آثار جاودانه اي پديد اورده اند .   در سال 1398 هجري قمري مرحوم حاج ميرزا احمد معصومي زنجاني اجازه اي عربي در عالم خط براي استاد نوشته اند و لوح تقدير در نخستين گردهمائي و جشنواره خوشنويسان جهان را اذان خود نموده و در سال  نيز بعنوان چهره ي ماندگار ايران در عالم هنر  مورد تقدير قرار گرفته اند .

 

روحش شاد و یادش همیشه گرامی باد

سیدحسین میرخانی در سال ۱۲۸۶ متولد شد. او به همراه برادرش سیدحسن از دوران کودکی به فراگیری خوشنویسی نزد پدرشان، سید مرتضی پرداختند که از شاگردان کلهر بود. سید حسین از یازده سالگی کتابت را آغاز کرد و تا پایان عمر نیز هنر خود را صرف کتابت آثار گوناگون کرد.
سیدحسین میرخانی علاوه بر رسیدن به مقام استادی در هنر خوشنویسی، سال‌ها به فراگیری موسیقی نیز پرداخت. او آموختن موسیقی را از مکتب «باقرخان رامشگر» آغاز کرد و مدتی در محضر «حسین‌خان اسمعیل‌زاده» به تعلیم گرفتن مشغول شد و پس از آن از مکتب استاد «رضا محجوبی» بهره‌ها برد. هر چند بسیاری از اهل موسیقی او را در کمانچه‌نوازی، هنرمندی توانا می‌دانستند اما استاد میرخانی تمام وقت خود را صرف آموزش خوشنویسی کرد.
سیدحسین میرخانی علاوه بر کتابت دو جلد قرآن مجید، کتاب‌های رهروان شب، موش و گربه عبید زاکانی، جزوه چهار فصل، دوره سه‌جلدی رسم‌المشق برای مدارس و بسیاری آثار دیگر را به خط خود آراست. او از بنیان‌گذاران انجمن خوشنویسان ایران بود که به دلیل کتابت قرآن، تقدیرنامه‌ای از دانشگاه الازهر مصر نیز دریافت کرد. فتحعلی واشقانی، کیخسرو خروش و سعید شمس انصاری مهدی فروزنده از جمله شاگردادن وی بوده‌اند. استاد سیدحسین میرخانی روز ۱۱ خرداد سال ۱۳۶۱ پس از چند سال نابینایی درگذشت.
یاد استاد سیدحسین میرخانی کاتب قرآن کریم در گفت‏وگویی صمیمانه با استاد غلامحسین امیرخانی
در میان هنرهای اسلامی خوشنویسی به عنوان یکی از اصیل‏ترین و منزه‏ترین انواع هنری مطرح بوده و هنوز در میان همه هنروران، خوشنویسان به دلیل خدمات عظیمی که در نشر و ترویج فرهنگ اسلامی داشته‏اند مورد تکریم و احترام شایانی هستند.
در این میان، ایرانیان با عشقی بی‏دلیل و خالصانه میراث هنری تمدن کهن خود را یکسره در پای دین مبین ریختند و آسمانی‏ترین و به یادماندنی‏ترین آفریده‏های خود را در عرصه قرآن و اسلام خلق کردند. از جمله این فرزانگان شادروان استاد سیدحسین میرخانی خوشنویس برجسته معاصر و کاتب نامدار کلام وحی است که در آسمان پرستاره هنر ایران پس از سال‏ها هنوز درخششی خیره‏کننده دارد.
در بزرگداشت نام و یاد آن هنرمند فقید به محضر استاد غلامحسین امیرخانی رسیدیم تا با تورقی در دفتر خاطراتش برایمان از سال‏های حیات هنری استاد بگوید.
جناب استاد امیرخانی جناب‏عالی به‏عنوان یکی از نزدیک‏ترین همراهان استاد میرخانی، که هم نزد برادر بزرگ -استاد حسین- و هم اخوی کوچک‏ترشان استاد حسن میرخانی تلمذ نموده‏اید، در ابتدا پیرامون حیات هنری استاد سیدحسین میرخانی و سجایای حرفه‏ای ایشان توضیحی بفرمایید؟
استاد سیدحسین میرخانی در ۲۵ محرم ۱۳۲۵ هجری قمری در تهران متولد شدند. پدرشان مرحوم آقاسید مرتضی برغانی از اساتید بنام خوشنویسی در اواخر دوره قاجار و از شاگردان ممتاز میرزای کلهر بودند. شادروان میرخانی به همراه برادر کوچک‏ترشان، مرحوم سیدحسن میرخانی در محضر پدر از همان اوان کودکی به آموختن ظرایف و دقایق خط نستعلیق پرداختند. ایشان از خاطرات خردسالی خود و سرآغاز کار هنریشان هموراه خاطراتی پر از ظرافت و لطافت به یاد داشتند و از سعی پدر برای ایجاد اعتمادبه‏نفس در وجودشان حکایت‏ها می‏کردند.
در همان ابتدای تشکیل انجمن خوشنویسان در سال ۱۳۳۰ مرحوم میرخانی به عنوان استاد ممتاز مشغول به تدریس شدند و می‏توان گفت پاگرفتن، دوام و رسمیت‏یافتن انجمن در آن دوران مرهون هنر و سعایت وی بوده است.
اما در مورد بخش دوم سؤال شما و بیان ویژگی‏های کاری استاد چند نکته قابل‏تفکیک را می‏توان ابراز داشت.
نکته اول اشاره به این موضوع است که در کشور ما بنا بر یک عادت سنتی اصحاب هنر در زمینه‏های تشکیلاتی به دلیل آن که همواره مستغرق در جهان خود بوده‏اند وارد نمی‏شده و امورات را به‏دست غیر صاحبان هنر می‏داده‏اند. اما این استاد جلیل‏القدر وارد عرصه شدند و در انجمن خوشنویسان به عنوان یکی از اعضای اصلی حاضر گردیدند و تقریبا همه عمر مفید خود را به تعلیم خوشنویسی – چه قبل و چه بعد از تأسیس انجمن – پرداختند.
ایشان در این کار، دوام و مهارتی نیز داشتند. اصولاً هنروران، دل‏نازک، کم‏تحمل و زودرنج هستند و طبع ظریفشان اجازه مواجهه با مشکلات سخت و سرزنش طاعنان را به آنها نمی‏دهد. امام در آن روزگار سخت که هر تشکلی متهم به مسائل حاشیه‏ای می‏شد و هنوز کار جمعی در کشور جا نیفتاده بود، مرحوم میرخانی در فاصله سال ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۶ یعنی حدود ۲۵ سال بدون هیچ وقفه‏ای کرسی خود را در انجمن خوشنویسان حفظ کردند و اگر روزگار سوی چشمان ایشان را نمی‏ربود سال‏های سال بعد هم در این عرصه می‏ماندند.
این نکته هم شایان ذکر است که اگر می‏گوییم حضور ایشان در انجمن، یک حضور حاشیه‏ای نبود بلکه ایشان بدون هیچ مجامله‏ای چراغ و نور آن محفل بودند. این احساس وظیفه یک انسان برجسته برای مشارکت اجتماعی و فرهنگی در جامعه خود است.
بعد دیگر شخصیت ایشان مقام انصاف و هویت عمیق آن مرحوم بود که هرگز گرد تظاهر و خودنمایی نگشت و سعی نکرد خود را در نزد مردم به صفتی موصوف کند. وی به آنچه می‏نوشت باور داشت و به آن عمل می‏کرد. از این رهگذر می‏توان میرخانی را عارفی عامل دانست. علی‏رغم تدین شدیدی که داشت هرگز به سبک برخی مردمان در پی ظاهر مقدس‏مآبانه نبود و برایش فرق نمی‏کرد کسی او را مذهبی بپندارد و یا خیر. تواضع بی‏بدیلی را هم که داشتند شهره آفاق بود با این که بسیاری از هنرمندان آن دوران در آتش حسادت نسبت به معاصران می‏سوختند، هر کسی از آن سرآمد خوشنویسان می‏پرسید چه کسی استاد مسلّم است نام استاد کاوه را ذکر می‏کردند و از خود و برادر هنرمندشان سخن نمی‏گفتند.

جنبه دیگری از سجایای مرحوم میرخانی شاگردپروری ایشان بود. استاد همانند یک پدر یا مادر برای پیشرفت شاگردش دل می‏سوزاند و با برخوردی مشفقانه استعدادهای یک هنرجو را شکوفا می‏ساخت. از همین‏روست که مؤثرترین افراد در خوشنویسی از شاگردان ایشان هستند.
از گذر زحمات استاد میرخانی و دیگر هنرمندان بزرگ بود که آموزش خوشنویسی از یک هنر کاملاً ویژه افراد حرفه و یک هنر خصوصی تبدیل به فنی شد که همه اقشار و مردمان توانستند به آموزش آن مشغول شوند. اگر امروز در عرصه هنر خوشنویسی وضعیت قابل‏قبول و شاید درخشانی داریم، به‏طوری‏که ۲۰۴ شعبه در سراسر کشور با شور و حال فراوان به بسط و نشر هنر اسلامی خوشنویسی می‏پردازند، حاصل کار این اساتید است.
چگونه با استاد میرخانی آشنا شدید و پس از آن، ارتباطتان با مرحوم میرخانی تا چه حدی بود؟
از برکات انجمن خوشنویسان، برای من که از کودکی علاقه‏ای وافر به خوشنویسی داشتم و در جست‏وجوی سرچشمه‏ای برای فرونشاندن تشنگی خود بودم، آشنایی با آن مرحوم بود. در محضر استاد میرخانی سال‏های سال تلمذ کردم و در عداد همراهان و نزدیکان ایشان در آمدم. بیش از این هرچه بگویم خودستایی است اما همین نکته را اشاره کنم که در عالم هنر از دیرباز رسم بوده است که اساتید بزرگ چند روز مانده به پایان حیاتشان با در اختیار نهادن ابزار کار خود به یک فرد، وی را به عنوان جانشین خود معرفی می‏کنند. استاد میرخانی در آخرین روزهای حیات پربرکت خود پس از تماس با من قلم، دوات و برخی دیگر از ابزار خود را به این جانب هدیه فرمودند.
مسئله‏ای هم که می‏توانم بگویم توفیق من در شاگردی دو برادر میرخانی بود که حاصل آن تلفیقی از سبک‏های گوناگون است که به یاری خدا به عنوان معدل خوشنویسی معاصر آن را ارائه کرده‏ام.
در مورد هنر کتابت قرآن استاد میرخانی سخن فراوان گفته شده است. اما از زبان شما که از نزدیک حال و هوای آن روزها را درک کرده‏اید، این سخنان لطف دیگری دارد. برای ما از ویژگی‏های حرفه‏ای استاد میرخانی در این عرصه بگویید.
مرحوم سیدحسین میرخانی دو قرآن نوشتند. یکی به سال ۱۳۲۸ و دیگری را در سال ۱۳۴۰ و هر دو را به خط نستعلیق به نگارش در آوردند که در قطع وزیری در همان سال‏ها به چاپ رسید و اکنون نایاب و شاید بگویم کمیاب است.
ایشان خط نستعلیق را به عنوان یک خط ایرانی برای کتابت قرآن برگزیدند. اصولاً همان‏گونه که می‏دانید اعراب در خط نستعلیق هیچ تبحری ندارند در قرن هشتم بود که ایرانیان این نوع خوشنویسی را در قالب‏های هنری در آوردند. خط نستعلیق به دلایلی نمی‏توانست به همان‏گونه که هست برای کتابت قرآن مناسب باشد. اولاً در نستعلیق، حروف در سرجای خود نمی‏آید و به‏طور کلی به دلیل شیب حدود ۲۳ درجه‏ای نوشتار و پیوند حروف، اعراب‏گذاری بسیار مشکل است. لذا برای سازگاری نستعلیق با کتابت، استاد میرخانی اقداماتی به عمل آوردند. اولاً با بالا و پایین قراردادن اعراب فضای نازیبا و خسته‏کننده پر از علامت را به حالتی فرح‏انگیز تبدیل کردند که چشم با گردش خود به آن می‏رسد.
هم‏چنین اعراب را قدری درشت‏تر از معمول گذاردند که خواننده دچار اشکال نشود استاد میرخانی حالت بیضوی نستعلیق را به سوی دایره تمایل دادند. علاوه بر آن حروف ریز همانند د، و، ر، و الف را قوی‏تر نوشتند. ایشان حتی‏المقدور کشیده‏ها را کوتاه‏تر کردند تا نواختی مناسب در متن پدید بیاید و خلوت و جلوت به تعادل برسند.
قرآن دوم ایشان از کمال‏یافتگی و ملاحت بیشتری برخوردار بود. البته نه به آن معنا که اولین اثرشان پختگی نداشت بلکه اهل فن و متخصصان در قرآن دوم که طبیعی هم هست زیبایی و دقت بیشتری مشاهده کردند.
ایشان علی‏رغم تلاش برای سازگاری، حد قلم را رعایت کردند و هرگز از قواعد عدول ننمودند. هرگز کتابت ارجمند ایشان از قرآن کریم با موازین شناخته شده و تاریخ نزدیک به هزار ساله هنر خوشنویسی نستعلیق منافاتی نداشت.
خط نستعلیق همان‏طور که خودتان هم اشاره کرده‏اید فقط با اعمال برخی تغییرات، مناسب نوشتن قرآن می‏گردد و در میان کسانی که تحت‏عنوان اهل قرآن از آنها یاد می‏شود این خط برای قرآن کمی ناآشنا است. لطفا ضمن اشاره به تاریخچه خوشنویسی قرآن با خط نستعلیق، بفرمایید از سوی مردم چه برخوردی با قرآن نستعلیق استاد میرخانی صورت گرفت؟
در مورد تاریخچه می‏توان گفت قبل از دوره صفوی قرآنِ بدون نقطه‏ای به خط نستعلیق به نگارش درآمد. بعد از آن هم میرزا اسدالله شیرازی، قرآنی نوشته‏اند که اکنون در موزه کاخ گلستان وجود دارد. متأسفانه از سایر قرآن‏هایی که به این شیوه قبل از استاد میرخانی نگارش یافته اطلاعی ندارم، اما قرآن استاد میرخانی اولین قرآن نستعلیق است که به چاپ رسیده. در مورد برخورد مردم باید بگویم که بسیار بازخورد خوبی داشت. حتی متدینین هم علی‏رغم وجود حساسیت‏های کاذب به دلیل زیبایی این قرآن آن را مورد استقبال قرار دادند. من نکته‏ای را به برخی که تحت‏عنوان متدین از آنها یاد می‏شود و برخی اوقات متوجه اهمیت هنر نمی‏شوند بگویم که باید توجه کنند همه‏گیر شدن و محبوبیت قرآن کریم به دلیل هنرمندی سحرآمیز خداوند در ترکیب حروف و واژه‏هاست که قرآن را به صورت یک اثر هنری بی‏بدیل درآورده است. اگر زبان هنر نبود اصولاً معانی و لطایف منتقل نمی‏شد و دین در میان عموم جامعه رسوخ نمی‏کرد. خط نستعلیق به گواهی عرب و عجم، عروس خطوط اسلامی است و چه زیباست که قرآنی به این خط آراسته باشد.

جناب آقای امیرخانی! معمولاً اساتیدی که به کتابت قرآن روی می‏آورند و به طور کلی در خوشنویسی مذهبی وارد می‏شوند تا پایان عمر هنری دست از این کار نمی‏کشند. علت آن هم شاید کمال‏جویی هنرمندان است که تا پای مرگ سعی در ارائه اثر بهتری دارند. چرا استاد میرخانی بعد از دو قرن و آثاری که در حوزه دین آفرید دیگر قرآنی کتابت نکرد در حالی‏که سال‏ها پس از کتابت قرآن حیات داشتند و بالطبع بسیار پخته‏تر و خبره‏تر نیز شده بودند؟
- من این تقسیم‏بندی آثار به دینی و غیر آن را قبول ندارم – تمام فضای فکری هنرمند، دینی و معنوی است. برای یک هنرمند فرق چندانی نمی‏کند، هرچه ذهن زیباپسند و کمال‏طلب او را ارضا کند خواه شعر باشد یا سخن بزرگان جهان می‏تواند او را به خود مجذوب نماید.
این نکته را توجه نمایید که تا موضوعی از نظر هنرمند، معنوی نباشد آن را در صفحه نمی‏آورد. پس نمی‏توانیم بگوییم اگر استاد میرخانی دیوان حافظ را نوشت این کار او دینی نیست. اصلاً این تقسیم‏بندی را نمی‏پذیریم.
اگربا این دیدگاه نگاه کنیم که هنر هدفش رشد و تعالی انسان‏هاست، زبان هنر را یک زبان جهانی می‏بینیم و دیگر برچسب مذهبی و غیرمذهبی آثار هنرمندان نخواهیم زد. استاد میرخانی تا پایان عمر هر کاری و هر اثری که آفرید می‏تواند با آن تعریف خاص در عداد آثار دینی جای گیرد.
امروزه اوضاع کتابت قرآن در کشورمان و قرآن‏های موجود در بازار قرآنی موجب بروز مسائلی شده است. قرآن رسمی کشور یک قرآن با کاتب غیرایرانی است، و این قرآن است که به وفور و به ارزانی در کشورمان وجود دارد. این در حالی است که ما، هنرمندان کاتب بسیاری داریم که قرآن نوشته‏اند و برخی در آرزوی چاپ قرآن‏های متعددی که نوشتند رخ در نقاب خاک کشیدند. چرا خطوط ایرانی و قرآن‏های بومی فراگیر نمی‏شوند؟
- چند عامل مختلف را باید در پاسخ این سؤال مدنظر قرار دهیم. یک مسئله ساده را می‏توان گفت سالانه چندین هزار نفر به حج می‏روند و یک جلد قرآن به خط عثمان طه و بسیار نفیس را به‏طور رایگان دریافت می‏کنند و حتما هم آن را می‏خوانند و نگهداری می‏کنند. پس بعد اول، فعالیت‏های حمایتی است. کدام ارگان قرآن‏های کاتبان داخلی را حمایت و در این ابعاد گسترده میان مردم توزیع می‏کند. چرا آثار اساتید ارسنجانی، مرحوم نیریزی، مرحوم اشرف‏الکتّاب که از فرط زیبایی بیننده طاقت خود را از دست می‏دهد و امروز در موزه‏ها غریبانه در حصار شیشه‏ای زندانی است چاپ نمی‏شود.
اول انقلاب این قرآن آقای عثمان طه را یک گروهی با ارتباطات و مسائل آن‏چنانی به داخل کشور آوردند و آن را بسط دادند. نمی‏دانم اصلاً اجازه‏ای از ناشر گرفتند و یا از ابتدا بنای آنها بر یک سرقت هنری بوده است.
اکنون با کمال تأسف از سوی یک نهاد کاملاً رسمی به یک خوشنویس درجه سوم عرب سفارش قرآن ملی جمهوری اسلامی ایران داده شد. بدون آن که از هیئت کارشناسی خوشنویسان داخلی حتی یک نظرخواهی هم بشود.
بسیاری هم به دلیل نان و نام چاپ قرآن خیانت در حق قرآن روا داشته و به هر فرو مایه‏ای سفارش کتابت دادند و آنها هم بازار قرآن‏های داخلی را به کسادی کشاندند تا راه، بیش از پیش برای قرآن‏های کاتبان عرب باز شود.
و اما به رسم همه گفت‏وگوها از شما می‏خواهیم به عنوان سخن آخر اگر نکته‏ای دارید، بیان بفرمایید.
- دو مسئله وجود دارد، یکی اشاره به مراسم یادبودی که یکی از مؤسسات برای مرحوم میرخانی برگزار کرده بود. ما می‏گوییم استاد نیازی به تجلیل نداشتند اما اگر می‏خواستند کاری کنند باید در شأن ایشان باشد. نباید مراسم تجلیل پر از شعار و تکرار باشد و در آن به افراد غیرمتخصص مجال اظهارنظر بدهند. از همه کسانی که می‏خواهند برای یاد و نام اساتید هنر مراسمی برگزار کنند می‏خواهم به جای پرداختن به شخصیت آنها اندیشه و تفکر آنها مورد بررسی قرار دهند.
و نکته آخر آن که امیدوارم شرایطی فراهم شود تا قرآن مرحوم میرخانی بار دیگر به چاپ برسد تا همگان از زیبایی و لطافت آن بهره‏مند گردند.
روانش شاد باد

قاعده و اصول دوازدگانه در خوشنویسی

قاعده و اصول دوازدگانه در خوشنویسی


ابن مقله شیرازی قواعد خوشنویسی را در رساله.ی خط و قلم بیان کرده.است. وی قواعد خط را به دودسته تقسیم کرده.است:
1. حُسنِ تشکیل (اندازه و بهره.ی هر حرفی از حیث سطح و دَور، بلندی و کوتاهی، باریکی و کلفتی، راستی در حالت عمودی و افقی و مایل، حرکات قلم) که قاعده.ی «اصول» و «نسبت» از آن پدید می.آید.

2. حُسنِ وضع (چگونگی پیوند دادن حروف پیوندپذیری و باهم آوردنِ حروف منفصل و طرز مجاورت کلمات و نظام سطرها و تناسب مدها(کشیدگی.ها)) که قواعد «ترکیب» و «کرسی» از آن.ها استفاده می.شود. بعد از ابن مقله خطاطان دیگری نیز به تدریج این اصول را بسط داده و در هشت یا دوازده قاعده و بیش.تر تنظیم کرده.اند که چون درک مباحث مربوط به خط و خطاطی مستلزم شناخت آن.هاست که به اختصار بیان می.شود.

قواعد اصول در خوشنویسی یعنی حُسنِ نگارش مفردات حروف از الف تا ی و استحکام و اعتدال آن.ها از جهات قواعد و اصول بشرح ذیل می.باشند:
1. قوت: استفاده.ی صحیح و به کاربردن جزیی از دم قلم بر سطح کاغذ یا همه.ی نیروی خود در وسط و انتهای مدها و وسط دایره.ها و سریال و «ف» و «ق» و «و» و غیره.

2. ضعف: به کاربردن جزیی از دَمِ قلم و نیش آن در آغاز و وسط اکثر حروف و در انتهای آن که موجب نازکی می.شود.

3. سطح: حرکاتراستی که با قلم در خط پدید می.آید، اعم از افقی، عمودی و مایل، سطح نام دارد و چون این حالت در پایان مدهای کامل اصلی و برخی مدهای زاید و عارضی بیشتر به ظهور می.رسد، سطح را غالباً مخصوص این نوع حرکات افقی شمرده اند.

4. دَور: یعنی گردش حروف که در دایره.های معکوس و مستقیم و در سرِ «ف» ، «ق» و «و» و مانند آن به وجود می.آید و حالتی است برخلاف سطح. در ایجاد دَور قلم بر حسب استادی و هنر خطاط به نرمی و گرمی به گردش در می.آید.


5. صعود: «صعود حقیقی» یعنی راست بالابردن الف.های آخر و لام وسط و کاف آخر در کلمات. «صعود مجازی» بالابرگدانیدن انتهای دوایر حروف است وقتی قلم به حالت دور در گردش است.

6. نزول: «نزول حقیقی» در الف و لام و کاف مفرد و لام کاف اول و دنباله.ی میم مصداق پیدا می.کند.
نزول مجازی در اوایل دایره.ها و آغاز برخی مدها و سرکش. کاف و گاف و امثال آن. در صعود و نزول حقیقی باید حروف مشابه به موازات هم نوشته شوند.

7. سواد و بیاض: رعایت و سنجش سیاهی خط و پدید آمدن آن سفیدی است که در حلقه.های برخی حروف مانند: صاد، ضاد، طاء، ظاء، فاء، قاف، عین، جیم.، هاء و غیره پدید می.آید.

8. ارسال: آزاد رهاکردن قلم است. در نوشتن برخی حروف مانند: راء، میم و واو مسطح، تاء و نون دراز، برخی از حروف شکسته و امثال آن، سلطان آن، سلطان علی مشهدی معتقد بوده.است که «ارسال» در خط نستعلیق مصداق ندارد.

9. قاعده.ی نسبت یا تناسب: یعنی حروف هم.جنس و شکل.های مشابه، اعم از مفرد یا مرکب، در همه.ی موارد به یک اندازه و برابر هم باشد.

10. قاعده ترکیب: آمیزش هم.آهنگ و دلپذیر حروف، کلمات، جمله.ها و سطرها با یکدیگر است به طوری که مجموعه.ی آن.ها از حُسنِ ترکیب برخوردار باشد. رعایت این اصول را در ترکیب حروف و کلمات «ترکیب جزیی» و در جمله.ها و مصراع.ها و سطرها «ترکیب کلی» می.نامند. ایجاد این نظم و ترتیب و اعتدال و خوش.ترکیبی باید در حرف و کلمه، جمله و سطر، سطور و صفحات، فواصل و سواد و بیاض، سنجش قلم با زمینه.ی خط، حُسنِ مجاورت، رعایت کشیدگی.ها و طریقه.ی مرکّبات، کرسی، حرکات (فتحه، کسره، ضمه، جزم، تنوین) و ضوابط (تشدید، نشانه مد، قطع و وصل) تزیینات و نقطه.گذاری مصداق یابد و سراسر خط منظره.ای زیبا و هم.آهنگ پیدا کند. مدها (کشیدگی.ها) که یکی از اجزای قاعده.ی ترکیب و از زیبایی.های خط است خط را از خشکی.ِ عاری می.کند و به آن تنوع و طراوت می.بخشد. خطاط باید جاهای متناسب مد کامل، متوسط و کوتاه را (اعم از مد اصلی یا زاید) بشناسد و به کاربرد مثلاً در خط نستعلیق مد کامل و کوتاه در اول و آخر سطر یا مصراع مجاز است.
بنابر آنچه گذشت قاعده.ی ترکیب در خوش.نویسی بسیار اهمیت دارد و نیز کاری دقیق و دشوار است، خاصه.ی در مواردی نظیر کتیبه.نویسی و گنجاندن جمله.ها در سطحی محدود و معین که مستلزم کمال ذوق و مهارت است.


11. قاعده.ی کرسی: یعنی در نوشتن سطر یا شعر حروف و کلمات، با توجه به خطی مستقیم و افقی که خطاط در نظر دارد (خط کرسی)، طوری نوشته شود که به طور قرینه و معادل یکدیگر قرار بگیرند. این قرینه.سازی در حقیقت مکمل قاعده.ی ترکیب است.
تعداد خط کرسی نسبت به حروف پنج است*:
الف) کرسی اول: سرِ الف، لام، کاف لامی که «راس.الخط» نامیده می.شود.
ب) کرسی دوم: سرِ دال، راء، صاد، طاء، عین، فاء، قاف، واو، هاء.
ج)کرسی سوم: دنباله.ی الف، لام، با و امثال آن، آغاز دوایر جیم، عین، خط آخر از کاف لامی و مسطح.این کرسی را «وسط» نامیده.اند.
د) کرسی چهارم: دنباله.ی دال و راء و سین و صاد و قاف و نون و یاء.
هـ) کرسی پنجم: دنباله.ی جیم و عین و امثال آن. این کرسی را ذیل.الخط خوانده.اند.
بعضی از استادان خط در همه.ی خطوط سه کرس قایل شده.اند: کرسی وسط، کرسی بالا و کرسی زیر، و برخی چهار کرسی را پذیرفته.اند. خط کرسی را امروزه خط زمینه و خط حامل نیز می.نامند.

Click here to view the original image of 719x297px and 21KB.

12. صفا و شأن: این دو اصطلاح صفت خطی است که به مرحله.ی کمال رسیده.است؛ یعنی خطی که به برکت استعداد و قریحه.ی خطاط هنرمند و بر اثر رعایت قواعد، اصول، نسبت، ترکیب و کرسی درجه.ی ممتاز را احراز کرده.است. «صفا» حالتی است در خط که طبع را شاد و چشم را روشن می.کند. منظور از شأن آن کیفیتتی است از خط که چون پدید آید خطاط به نگریستن در خط مجذوب شود و خستگی احساس نکند. مزه و اثر خط آن حالتی است که خط با داشتن این ویژگی.ها احراز و القا می.کند. «شان و صفا» را «رونق و آب» هم گفته.اند.
استاد خط با حصول مرتبه.ی صفا و شأن به شیوه.ای خاص دست می.یابد. شیوه حالت و ملاحتی است برتر از اصول و قواعد یعنی شیرین.کاری.ها و هنرنمایی.ها از نوع گردش.های خاص قلمی، بلندی و کوتاهی مدها، گودی و کم.عمقی آن.ها، دایره.ها، تندی. و تیزی و ملایمت، خشکی و نرمی، فربهی. و لاغری حروف، انبساط و انقباض، صفا و گرفتگی، سواد و بیاض در حلقه.ها و گره.ها، هم.آمیختگی و وحدت میان همه.ی این رموز.
به عبارت دیگر آن رمزهای ظریف و نکته.های باریک و ابتکاراتی که سبب جلوه و زیبایی خاص خط یک استاد است و خط او را از دیگران متمایز می.کند و صاحب.نظران به تشخیص آن.ها قادرند.

عکسهایی از استاد در کنار خانواده

  

موسیقی و سیاست

عکسهایی از استاد در کنار خانواده

    

استاد در کنار مادر(افسر شاهوردیانی)

 

 

                            همایون در آغوش پدر

 

                 

                         پدر و دختر(کنسرت همنوا با بم)

 

  

                   

 استاد در کنار عروس خود در امامزاده صالح

 

ارسال نظر سریع